Բացել գլխավոր ցանկը

Գի դը Լուզինյան

հայ գրող

Գի դը Լուզինյան (ֆր.՝ Guy de Lusignan, 1150 կամ մոտ. 1129[1], Պուատու, Ֆրանսիա - հուլիսի 18, 1194, Նիկոսիա, Կիպրոս), ականավոր գործիչ Խաչակրաց արշավանքների պատմության մեջ, ֆրանսիական ասպետ Լուզինյանների տոհմից, Երուսաղեմի թագավորության արքա 1186-1192 թվականներին (իր կնոջ Սիբիլլա Երուսաղեմացու հետ համատեղ), Կիպրոսի սենյոռ սկսած 1192 թ.-ից։ Գուգո VIII դը Լուզինյանի որդին։

Գի դը Լուզինյան
Guy de Lusignan
Guido di Lusignano.jpg
Դրոշ
Երուսաղեմի արքա
1186 - 1192
Նախորդող Բալդուին V
Հաջորդող Իզաբելլա
Կիպրոսի սենյոռ
1192 - 1194
Նախորդող Իսահակ Կոմնենոս
Հաջորդող Ամորի II
 
Մասնագիտություն՝ թագավոր և ասպետ
Ազգություն ֆրանսիացի
Դավանանք Քրիստոնեություն
Ծննդյան օր 1150 կամ մոտ. 1129[1]
Ծննդավայր Պուատու, Ֆրանսիա
Վախճանի օր հուլիսի 18, 1194
Վախճանի վայր Նիկոսիա, Կիպրոս
Գերեզման Նիկոսիա
Թաղված Նիկոսիա
Դինաստիա Լուսինյաններ
Քաղաքացիություն Flag of France (XII-XIII).svg Ֆրանսիա, Vexillum Regni Hierosolymae.svg Երուսաղեմի թագավորություն և Isaak Comnenus of Cyprus flag.svg Կիպրոսի թագավորություն
Հայր Գուգո VIII դը Լուզինյան
Մայր Bourgogne de Rancon?
Ամուսին Սիբիլ Երուսաղեմացի
Զավակներ Ալիսա, Մարիա

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ճանապարհ գահինԽմբագրել

1173 թ. Գին ուղևորվում Երուսաղեմ, որպես խաչակիր ասպետ։ 1174 թ. նրա եղբայր՝ Ամորին ամուսնանում է Բալդուին դը Իբելինի դստեր հետ, ստանում է ազնվականության աջակցությունը։ Եղբոր հաստատումը Երուսաղեմում նպաստամ է նաև Գիին։ 1180 թ. ապրիլին ամուսնանում է արքայի դստեր՝ Սիբիլլաի հետ ամուսնությունից հետո ստանում է Յաֆֆայի և Ասկալոնի կոմսի կոչում։ Հետագայում ծնվում են նրա դուստրերը Ալիսան և Մարիան։ 1182 թ. արքայի առողջությունը զգալիորեն վատթարանում է և Գին նշանակվում է գահի խնամակալ։

Երուսաղեմի արքաԽմբագրել

Երբ 1185 թ.-ին մահացավ Բալդուին IV-ը գահ բարձրացավ անչափահաս Բալդուին V-ը, նա մահացավ գահակալման առաջին տարում։ Գին իր կնոջ և զինված ուժերի հետ եկավ Երուսաղեմ իր խորթ որդու՝ Բալդուին V-ի թաղմանը, զինված ուժերը Գիի հրամանով քաղաքը վերցրեց վերահսկողուրյան տակ։ Ռայմոնդ III փորձեց դիմադրել, սակայն ապարդյուն, պատրիարք Հերակլեսը օծեց Գիին և Սիբիլլաին որպես Երուսաղեմի արքա։ Բնակչության աջակցությունը նրանք ստացան Ռենո դը Շատիլյոնի շնորհիվ, ով հայտարարեց, որ Սիբիլլան «li plus apareissanz et plus dreis heis dou rouame» («ամենաօրինական և ակնառու թեկնածուն է գահի համար»)։

Հաթթինի ճակատամարտԽմբագրել

Գիի անհեռատես քաղաքականության և Ռենո դը Շատիլյոնի սանձարձակությունների հետևանքով ծավալվեց կոնֆլիկտ ժամանակի ականավոր ռազմական գործիչ Սալահ ալ-Դինի հետ։ 1187 ապրիլի 4-ին խաչակիրները գլխովին ջախջախվեցին Հաթթինի ճակատամարտում Ռենո դը Շատիլյոնը և մի շարք նշանավոր ասպետներ այդ թվում նաև Գին գերեվարվեցին։ Սալահ ալ-Դինը անձամբ գլխատեց Ռենոին լուծելով իր քրոջ վրեժը։ Գին ուղարկվեց Դամասկոս։ Այդ ժամանակ Բալիան դը Իբելինը Սիբիլլաի հետ միասին կազմակերպեց հերոսական ինքնապաշտպանություն Երուսաղեմում, սակայն զորքերի քանակությունների խիստ անհավասարության պատճառով քաղաքը ընկավ 1187 թվականի հոկտեմբերի 2-ին։ 1188 թ. Գին բաց թողվեց։ Գին և Սիբիլան պատսպարվեցին քրիստոնյաների վերջին հենակետ Տյուրոսում:

Երրորդ խաչակրաց արշավանքԽմբագրել

Կիպրոսի սենյոռԽմբագրել

1192 թ. կորցնելով գահը Գին Ռիչարդ Առյուծասիրտից գնեց Կիպրոս կղզին 40 հազար ոսկե բեզանտի դիմաց։ Այսպիսով նա դարձավ Կիպրոսի սենյոր։

ՄահԽմբագրել

1194 թ չթողնելով ժառանգներ նա մահացավ։ Կիպրոսի գահը փոխանցվեց նրա եղբորը։ Գին թաղվեց Նիկոսիաի տաճարականների եկեղեցում։

ԳրականությունԽմբագրել

  • Bernard Hamilton, "Women in the Crusader States: The Queens of Jerusalem", in Medieval Women, edited by Derek Baker. Ecclesiastical History Society, 1978
  • Bernard Hamilton, The Leper King and his Heirs: Baldwin IV and the Crusader Kingdom of Jerusalem, Cambridge University Press, 2000.
  • Guida Jackson, Women Who Ruled, 1998
  • Robert Payne, The Dream and the Tomb, 1984

ԾանոթագրություններԽմբագրել