Բացել գլխավոր ցանկը

Գերտրուդ Սթայն (անգլ.՝ Gertrude Stein, փետրվարի 3, 1874 թ., Ալլեգեյնի, Փենսիլվանիա - հուլիսի 27, 1946 թ., Նյոյի-սյուր-Սեն, Փարիզի շրջակայքում), ամերիկացի գրող, գրականության տեսաբան։

Սթայն Գերտրուդ
անգլ.՝ Gertrude Stein
Gertrude Stein 1935-01-04.jpg
Ծննդյան անունՍթայն Գերտրուդ
Ծնվել էփետրվարի 3, 1874(1874-02-03)[1][2][3][4][5][6][7]
ԾննդավայրԱլլեգեյնի
(Փենսիլվանիա)
Վախճանվել էհուլիսի 27, 1946(1946-07-27) (տարիքը 72)
Վախճանի վայրՆյոյի-սյուր-Սեն, (Փարիզի շրջակայք)
Մասնագիտությունգրող, բանաստեղծ, արվեստի կոլեկցիոներ, գրական սալոնի տեր, ինքնակենսագիր, լիբրետիստ, դրամատուրգ և հեղինակ
Լեզուանգլերեն
Ազգությունբրիտանացի
ՔաղաքացիությունԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
ԿրթությունՌեդկլիֆ քոլեջ[8], Ջոհ Հոփքինզի բժշկական դպրոց[8], Հարվարդի համալսարան և Ջոն Հոփկինսի համալսարան
Գրական ուղղություններՄոդեռնիզմ և մոդեռնիզմ
Ուշագրավ աշխատանքներ"Երեք կյանք",
"Նուրբ կոճակներ"
Համատեղ ապրողԱլիս Բաբեթ Տոկլաս
Gertrude Stein- Autograph.svg
Gertrude Stein Վիքիպահեստում

ԿենսագրությունԽմբագրել

Ծնվել է հարուստ հրեաների ընտանիքում, մանկությունն անցկացրել է Եվրոպայում (Վիեննա, Փարիզ), մեծացել է Կալիֆորնիայում։ Քեմբրիջում լսել է Ուիլիամ Ջեյմսի հոգեբանության դասախոսությունը, հետո սովորել է Ջոնս Հոփքինսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետում, կուրսը չի ավարտել։ 1902 թ. եղբոր՝ Լեոյի հետ մեկնում է Փարիզ, որտեղ անցկացնում է ամբողջ հետագա կյանքը, միայն երբեմն-երբեմն այցելելով Անգլիա և Իսպանիա։

ԱրվեստԽմբագրել

Սթայնի էքսպերիմենտալ, կուբիզմին մոտիկ պոեզիան ու արձակը, եվրոպական ավանգարդի վրա տեղորոշված, բայց դրա հետ մեկտեղ ամերիկյան շունչը փոխանցելուն ձգտող, երբեք ընթերցողական լայն լսարան չեն ունեցել։ Միակ բացառությունը դարձավ «Ալիսա Բ. Տոկլասի ինքնակենսագրությունը» (1933), որը Գերտրուդը գրել է արդեն բավականին հասուն տարիքում։ Դա Փարիզի կենդանի ու սրամիտ նկարագրությունն է Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ, գրված քաղաքի սիրահարվածի աչքերով։ Այդ գիրքը հրատարակվել է շատ անգամ ու թարգմանվել տարբեր լեզուներով։

ՃանաչումԽմբագրել

Սթայն Գերտրուդը պատկերված է Պավել Չելիշևի հայտնի «Ֆենոմեններ» նկարում, Պաբլո Պիկասսոյի «Գերտրուդ Սթայնի դիմանկարը» կտավում։ Ալան Ռուդոլֆի «Մոդերնիստներ» (1987) ֆիլմում, Ուոլտեր Սատտերտուեյթի «Դիմակահանդես» (1998 թ., ռուսական թարգմանությամբ - «Կլոունադա»), Էռնեստ Հեմինգուեյի «Տոն, որ միշտ քեզ հետ է» ստեղծագործության մեջ, Վուդի Ալլենի «Կեսգիշերը Փարիզում» (2011 թ.) ֆիլմում անդրադառնում են նրա կերպարին։ Սթայնի տեքստերի համար երաժշտություն գրել են Վիրջիլ Թոմսոնը (1934 թ., 1947 թ.) և Ջեյմս Թիննի (1970 թ.), գերմանացի կոմպոզիտոր Իրիս տեր Շիպհորսթ (Inside-outside II, 1989 թ.)։

ԾանոթագրություններԽմբագրել