Բացել գլխավոր ցանկը
SN 1994D՝ (ներքևի ձախ անկյունի պայծառ կետը), Ia տիպի գերնոր աստղ NGC 4526 գալակտիկայում։

Գերնոր աստղեր, հազվագյուտ աստղերի դաս, որոնց պայծառությունը մի քանի օրվա ընթացքում մեծանում է տասնյակ աստղային մեծությամբ։ Առավելագույն պայծառության գերնոր աստղի լուսատվությունը կարող է մի քանի տասնյակ միլիարդ անգամ գերազանցել Արեգակի լուսատվությունը, որոշ դեպքերում նույնիսկ այն գալակտիկայի պայծառությունը, որին ինքը պատկանում է։ Օրինակ, ամենապայծառ գերնոր աստղը, որը հայտնաբերվել է 1937 թվականին, 100 անգամ գերազանցում էր գալակտիկայի պայծառությունը։ 1054 թվականին մեր Գալակտիկայում բռնկված գերնոր աստղը լավ երևացել է նույնիսկ ցերեկը։ Վերջին գերնոր աստղը մեր Գալակտիկայում դիտվել է 1604 թվականին։ Գերնոր աստղերի ամենավաղ վկայությունը SN 185-ն է, որը դիտարկել են չին աստղագետները 185 թ․: Ամենապայծառ գերնոր աստղը SN 1006-ն է, որը մանրամասն նկարագրել են չին և իսլամ աստղագետները[1]:

Գերնոր աստղերի բռնկման միջին հաճախականությունը հասնում է 300 տարվա։ Մեծ հեռավորության պատճառով նրանց տեսանելի մեծությունը նույնիսկ առավելագույն պայծառության պահին սովորաբար հասնում է 13-րդ աստղային մեծության։ Գերնոր աստղերի բռնկման հետևանքով առաջանում է գազային միգամածություն, որը մեծ արագությամբ լայնանում է և ռադիոճառագայթման հզոր աղբյուր է։

Գերնոր աստղերը, ըստ պայծառության կորի և սպեկտրների, բաժանվում են երկու դասի։ I դասի գերնոր աստղերի սպեկտրները բնորոշվում են առաքման լայն շերտերով։ Նրանց արտավիժած թաղանթների լայնացման արագությունը 1000 կմ/վրկ է, իսկ բացարձակ աստղային մեծությունը՝ —21։ II դասի գերներ աստղերի առավելագույն պայծառության ժամանակ սովորաբար ունեն անընդհատ սպեկտրներ։ Նրանց թաղանթի լայնացման արագությունը հասնում է 6000—7000 կմ/վրկ, իսկ բացարձակ աստղային մեծությունը՝ —14։ Գերնոր աստղերի բռնկման պատճառները դեռևս անհայտ են։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 62