Գեռնիկայի ռմբակոծում

Գեռնիկայի ռմբակոծում, 1937 թվականի ապրիլի 26-ին Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ գերմանական «Կոնդոր լեգեոնի» օդային ռմբակոծումը Գեռնիկա քաղաքի վրա:

Պատճառները և իրականացոմըԽմբագրել

Գեռնիկա քաղաքը Բասկերի երկրի պատմամշակութային կենտրոնն է: Այնտեղ գտնվում է մի մեծ ծառ, որի տակ հին ժամանակներում եղել են ժողովրդական հավաքույթներ, և իշխանությունների ներկայացուցիչները երդում են իրականացրել: 1937 թվականին այն հանրապետականների ձեռքում է եղել, որոնք վարել են Բիլբաոյի պաշտպանությունը: Գեռնիկայում, բացի տեղի շուրջ 3700 բնակիչներից, եղել են հանրապետական ​​բանակի զինվորներ: Գործել է ռազմական արդյունաբերության 3 գործարան, այդ թվում երկուսից մեկը Իսպանիայի օդային ռումբերի և փոքր զենքի արտադրության համար, ինչպես նաև Մաուզեր 96K ավտոմատ ատրճանակներ: Բացի այդ՝ ռմբակոծության տարածքում տեղակայված է եղել ռազմավարական նշանակություն ունեցող կամուրջ:

Այսպիսով, տեսականորեն ռազմական տեսանկյունից ռմբակոծումը կարող էր հիմնավորված լինել:

Ժամը 16:30-ից 18:45-ը մի քանի ինքնաթիռներ (հիմնական հարվածող ուժը եղել էՅունկերս Յու 52-ը, եղել են նաև 3 իտալական Սավոյա SM.79 ռմբակոծիչներ և 1 Դորնե-17) քաղաքի վրա նետել են 50 և 250 կիլոգրամանոց ռումբեր (նաև հրկիզող): Քաղաքի վրա նետված ռումբերի ընդհանուր թիվը գնահատվել է 40 տոննա[1]: Օդանավերը ոչնչացրել են հանրապետական ​​բանակի զինվորներից (ինչպես նաև, հաստատվել է, քաղաքացիական անձանց) գնդացիրների կրակոցներից:

Զոհեր և հետևանքներԽմբագրել

Ռմբակոծության արդյունքում հրդեհ է բռնկվել, որը ոչնչացրել է քաղաքի մեծ մասը՝ Բիլբաոյից հրշեջների ուշ ժամանման և նրանց անհամազոր գործողությունների պատճառով: Ոչ թե ուղղակիորեն ինքնաթիռները, այլ հատկապես առաջացած հրդեհն է եղել աղետալի ոչնչացման պատճառ (շենքերի առնվազն 75%): Մարդկանց զոհերի քանակի վերաբերյալ գնահատումները զգալիորեն տարբերվել են. 120-ից մինչև 300՝ կախված հաշվողների քաղաքական հայացքներից (առաջին թիվը Ֆրանկոյի նացիոնալիստներին համակիր պատմաբանների հաշվարկն է եղել, երկրորդը ընդունվել է Բասկերի երկրում): Հաշվի առնելով այն փաստը, որ պատերազմական պայմաններում դժվար է զոհերի հաշվարկը և զոհերի նույնականացումը, ամենաիրատեսական ցուցանիշը կարող է լինել 150-250 մարդ, որոնք զոհվել են անմիջապես ռմբակոծության ժամանակ[2]>: Բացի այդ, մոտ 600 մարդ մահացել է Բիլբաոյի հիվանդանոցներից մեկում, որտեղ բազմաթիվ զոհեր են եղել Գեռնիկայից և շրջակայքից: Ռմբակոծությունից երկու օր անց նացիոնալիստական ​​զորքերը գրավել են Գեռնիկան, զինվորները պատրաստվել են սղոցել Գեռնիկայի ծառը, բայց հրթիռային ստորաբաժանումն այն հսկողության տակ է վերցրել:

ԱնդրադարձԽմբագրել

Հաջորդ օրը Ջոն Ստիրի ռմբակոծության մասին զեկույցը հրապարակվել է Թայմսում: Այն բացահայտել է Գերմանիայի մասնակցությունը Իսպանիայի քաղաքացիական պատերազմին և, ի լրումն օբյեկտիվ տեղեկատվության, առիթ է տվել Գեռնիկայի մասին որոշ առասպելների (օրինակ, որ ռմբակոծումը տեղի է ունեցել շուկայի օրը, երբ քաղաքում հավաքվում են գյուղացիներ ամբողջ տարածքից, չնայած իրականում շուկայի օրը չեղյալ է հայտարարվել ռազմական դրության պատճառով: Շուտով հայտնվել է Պիկասոյի «Գեռնիկան» հայտնի նկարը (առաջին անգամ ցուցադրվեց 1937 թվականի հուլիսին): Ֆրանկոյի քարոզչությունը հերքել է ռմբակոծությունը և համառորեն պնդել, որ քաղաքը հրետակոծվել է հենց հանրապետականների կողմից՝ որպես «հրդեհված երկրի» մարտավարության մաս (սա իսկապես պատահել է Իրուն քաղաքի հետ, նաև Բասկերի երկրում): Այսօր բասկ ազգայնականները օգտագործում են Գեռնիկայի իրադարձությունների վարկածը, ներառյալ որպես պատմական արդարացում իրենց ինքնորոշման իրավունքի համար:

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. http://warspot.ru/3090-bombardirovka-gerniki
  2. Исследование историков ассоциации Gernikazarra, Vicente del Palacio y José Ángel Etxaniz, — 126 жертв: Информация El Mundo и BBC 150—250 убитых: Исследования, называющие число 250—300 погибших:
    • Arias Ramos. La Legión Cóndor En La Guerra Civil. — La Esfera de los Libros, 2003. — ISBN 9788497341370
    • Solé i Sabaté, Josep Maria and Villarroya, Joan. España en llamas. La Guerra Civil desde el aire. — Temas de Hoy, 2003. — ISBN 9788484603023

Գրականություն =Խմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել