Բորիս Կաուֆման (ֆր.՝ Boris Kaufman կամ Kaufmann, ծննդյան անունը Բորիս Աբելեվիչ Կաուֆման, օգոստոսի 24, 1903(1903-08-24) կամ օգոստոսի 24, 1906(1906-08-24)[1], Բելոստոկ, Գրոդնոյի նահանգ, Վիլնայի գլխավոր նահանգապետարան, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 24, 1980(1980-06-24)[2], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ֆրանսիացի և ամերիկացի օպերատոր և կինոռեժիսոր։

Բորիս Կաուֆման
ԲորիսԿաուֆման.jpg
Ծննդյան թիվ՝օգոստոսի 24, 1903(1903-08-24) կամ օգոստոսի 24, 1906(1906-08-24)[1]
Ծննդավայր՝Բելոստոկ, Գրոդնոյի նահանգ, Վիլնայի գլխավոր նահանգապետարան, Ռուսական կայսրություն
Վախճանի թիվ՝հունիսի 24, 1980(1980-06-24)[2]
Վախճանի վայր՝Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն՝Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն
Flag of France.svg Ֆրանսիա
Մասնագիտություն՝օպերատոր-բեմադրիչ և սցենարիստ
Պարգևներ՝
IMDb։ID 0442100

Խորհրդային կինոգործիչներ Ձիգա Վերտովի և Միխայիլ Կաուֆմանի եղբայրը։

ԿենսագրությունԽմբագրել

Եղել է գրավաճառ Աբել Կուշելի Կաուֆմանի և Չայ-Էսթեր Ռախմիելևա Հալպերնի որդին, ովքեր ամուսնացել են Բիալիստոկում 1894 թվականին։ Հայրը ունեցել է գրքերի պահեստ և երկու խանութ՝ Բիալիստոկում և Կիևում նաև քաղաքի հանրային գրադարանի սեփականատերն ու հոգաբարձուն էր։ Սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի դպրոցում։ Երբ սկսվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմը, Կաուֆմանները մեկնել են Կիև, ապա տեղափոխվել Մոգիլյով։ 1917 թվականից հետո, ծնողների հետ միասին, Ռուսաստանից մեկնել է Լեհաստան, ապա՝ Ֆրանսիա։ Բորիսը սովորել է Գրենոբլում, ապա տեղափոխվել Փարիզ, որտեղ ուսանել է Սորբոնում, իսկ համալսարանն ավարտելուց հետո սկսել է աշխատել կինոյում, նախ վավերագրական ֆիլմում, ապա՝ գեղարվեստականում, սկզբում ստիպված նկարահանել գովազդային և կոմերցիոն ֆիլմեր։ Իր առաջին ֆիլմերը նկարահանել է 1928 թվականին։

Նա ռեժիսորել է Ժան Վիգոյի բոլոր ֆիլմերը։ Կաուֆմանը, ովրը ստիպված է եղել «Զրո վարքի համար» ֆիլմի նկարահանումների ընթացքում վաճառել իր տեսախցիկը, չեն վախեցրել տնտեսական դժվարությունները, և նա շարունակել է աշխատանքը Վիգոյի հետ՝ նկարահանելով «Ատալանտա» ֆիլմը՝ Ձիգա Վերտովի կողմից ԽՍՀՄ-ից իրեն ուղարկված կինոխցիկով։ Ռեժիսորի հիվանդության պատճառով նա ինքնուրույն է նկարահանել իր միակ «Ատալանտա» լիամետրաժ ֆիլմի վերջին տեսարանները։ Կաուֆմանը գրել է այս ֆիլմի մասին. «Վիգոյի հետ աշխատանքը երբեք չեն մոռանա նրանք, ովքեր մասնակցել են այս ֆիլմի նկարահանումներին։ Օգտագործեցինք ամեն ինչ՝ արև, մառախուղ, ձյուն, մայրամուտ։ Աշխատանքն իրականացվում էր օր ու գիշեր»[3]։ Նա նաև նկարահանել է Դիմիտրի Կիրսանովի մի քանի ժապավեններ, աշխատել է Աբել Գանսի, Քրիստիան-Ժակի և Մարկ Ալեգրեի և այլոց հետ։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկմամբ մեկնել է ռազմաճակատ։ Ֆրանսիայի պարտությունից հետո արտագաղթել է ԱՄՆ, դասավանդել Տորոնտոյում կինոդպրոցում, որտեղ որպես վավերագրական կինոռեժիսոր համագործակցել է Ջոն Գրիերսոնի հետ, իսկ 1942 թվականին կրկին տեղափոխվել է ԱՄՆ, որտեղ նկարահանել է վավերագրական ֆիլմեր։ Դրանից հետո մշտապես աշխատել է Էլիա Կազանի և Սիդնի Լյումետյի հետ, ըստ վերջիններիս. «Բորիս Կաուֆմանը հիանալի բեմադրող օպերատոր էր, հավանաբար լավագույնը բոլորից, բոլորից ամենագեղարվեստականը, և ես հիանում եմ նրանով»։

Բացի այդ, համագործակցել է Ջորջ Ռոյ Հիլլի («Հենրի Օրիենտի աշխարհը», 1964), Ջյուլ Դասինի («Զգաստ», 1968) և Օտտո Պրեմինջերի («Ասա, որ դու ինձ սիրում ես, Ջունի Մուն», 1970) հետ։ Նկարահանվել է փորձարարական ֆիլմ՝ Սեմյուել Բեկեթի (1964, գլխավոր դերում՝ Բաստեր Քիթոնը) սցենարով։ 1970-ից հետո նա այլևս չի աշխատել կինոնկարներում, քանի որ նրա անունը խիստ կապված էր սև և սպիտակ կինոյի հետ։

ՃանաչումԽմբագրել

Բորիս Կաուֆմանն արժանացել է Օսկար և Ոսկե գլոբուս մրցանակների Էլիա Կազանի «Նավահանգստում» (1953) ֆիլմում օպերատորական աշխատանքի համար և առաջադրվել Օսկարի «Տիկնիկ» ֆիլմի համար (1956, Թենեսի Ուիլյամսի սցենարով)։ 2002 թվականին Ռուսաստանում երկու փաստագրական ֆիլմ է թողարկվել Կաուֆմանի եղբայրների մասին՝ Եվգենի Ցիմբալի «Ձիգան և նրա եղբայրները» և Վլադիմիր Նեպևնիի «Բոլոր Վերտովները» (երկուսի օպերատորն էլ եղել է Ալեքսանդր Բուրովը)։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 2,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Жан Виго. — М: «Искусство», 1979. — С. 216.