Բենչո Օբրեշկով (բուլղար․՝ Бенчо Обрешков, ապրիլի 27, 1899(1899-04-27)[1] կամ հուլիսի 24, 1899(1899-07-24)[2], Karnobat, Բուլղարիայի իշխանություն - ապրիլի 8, 1970(1970-04-08)[3][1][2], Սոֆիա, Բուլղարիա[4]), բուլղար ժանրային գեղանկարիչ, դիմանկարիչ, գրաֆիկ, Բուլղարիայի միջպատերազմական ժամանակաշրջանի ամենախոշոր նկարիչներից մեկը։

Բենչո Օբրեշկով
Ծնվել էապրիլի 27, 1899(1899-04-27)[1] կամ հուլիսի 24, 1899(1899-07-24)[2]
ԾննդավայրKarnobat, Բուլղարիայի իշխանություն
Վախճանվել էապրիլի 8, 1970(1970-04-08)[3][1][2] (70 տարեկան)
Մահվան վայրՍոֆիա, Բուլղարիա[4]
Քաղաքացիություն Բուլղարիա
Մասնագիտություննկարիչ
Ժանրդիմապատկեր

Օբրեշկովն Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո որպես նկարիչ զարգացել է եվրոպական գեղանկարչության երկու հզոր դպրոցներում. դրանցից մեկը ֆրանսիական դպրոցն էր իր ուշ շրջանի ֆովիզմով, նոր ծնվող սյուրռեալիզմով և տեսանելի նեոկլասիցիզմով, մյուսը գերմանական դպրոցն էր, որտեղ նոր նյութականությունը համատեղվում էր էքսպրեսիոնիզմի և Բաուհաուզի հետ։ Նկարչական տարբեր ուղղությունների հետ շփված Օբրեշկովը փորձում էր տեղական` բուլղարական գեղանկարչությանը հաղորդել փարիզյան դպրոցի ճաշակը։

Կենսագրություն

խմբագրել

Բենչո Օբրեշովը ծնվել է 1899 թվականի ապրիլի 27-ին, Բուլղարիայի արևելքում գտնվող Բուրգասի մարզի Կարնոբատ քաղաքում, որը Սև ծովից հեռու է 100 կմ և հայտնի բուլղար գրող Դիմիտր Պոլյակովի հայրենիքն է։

Երիտասարդություն

խմբագրել

Որպես գեղանկարիչ նրա աշխարհայացը ձևավորվել է գեղարվեստական մի շարք տարբեր համակարգերի ազդեցությամբ։

1918-1920 թվականներին սովորել է Բուլղարիայի գեղարվեստի ազգային ակադեմիայում, որտեղ նրա ուսուցիչներն են եղել համոզված ռեալիստ Պետկո Կլիսուրովը (1865-1933) և մոդեռնին ձգտող, Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայի սան, պրոֆեսոր Իվան Անգելովը։

1926 թվականին գեղանկարչի մասնագիտությամբ ավարտել է Դրեզդենի գեղարվեստի ակադեմիան` սովորելով Օսկար Կոկոշկայի և Օտտո Դիկսի դասարանում։ Փարիզում մասնագիտացել է որպես քանդակագործ` աշակերտելով հայտնի քանդակագործ Էմիլ Անտուան Բուրդելին, 1925-1927 թվականներին մասնակցել է փարիզյան մի շարք ցուցահանդեսների։ Բուլղարիա է վերադարձել 1927 թվականին։

Հայրենիքում Բենչո Օբրեշկովը դարձել է 20-րդ դարի 30-ական թվականներին ձևավորված բուլղարական գեղանկարչության նորարարների խմբի առաջատարներից մեկը։

Մասնակցել է «Հայրենի արվեստ» շարժմանը (1925), եղել է «Նոր նկարիչների ընկերակցության» անդամ (1931), իսկ հետագայում` դրա նախագահը (1937)։

Պատերազմ

խմբագրել

1944 թվականին, երբ Սոֆիան դաժանորեն ռմբակոծվում էր, ռումբի պայթյունից կործանվել է այն շենքը, որտեղ ապրում էր Օբրեշկովն իր ընտանիքի հետ։ Այս շենքում էր նաև նկարչի արվեստանոցը։ Ընտանիքը հրաշքով փրկվում է` ապաստանելով նկուղում։ Սակայն նկարչի 350 գեղանկարները, ընտանեկան արխիվը, անձնական լուսանկարները, արտասահմանյան պատկերազարդ գրքերով հսկայական գրադարանը ոչնչանում են[5].

Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետություն

խմբագրել

1946 թվականին Բուլղարիայում կոմունիստական ռեժիմի հաստատումից հետո Բենչո Օբրեշկովը մի շարք այլ հայտնի նկարիչների հետ երկրի իշխանությունների կողմից «ֆորմալիստ» է հայտարարվել։ 1956 թվականին լեհ լրագրողին տված հարցազրույցի տպագրումից հետո Օբրեշկովին երեք տարով հեռացրել են Բուլղարաիայի նկարիչների միությունից։

Օբրեշկովը «Хитър Петър» (1960) ֆիլմի բեմադրող նկարիչն է[6]։

1946 թվականին նկարիչն արժանացել է Բուլղարիայի վաստակավոր նկարչի կոչման, պարգևատրվել է «Կյուրեղ և Մեթոդիոս» երկրորդ աստիճանի շքանշանով և Բուլղարիայի ժողովրդական հանրապետության երկրորդ աստիճաննի շքանշանով։ 1969-1970 թվականներին եղել է Նկարիչների միություն ստեղծագորական ֆոնդի նախագահ։

Ծանոթագրություններ

խմբագրել
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Nedeva-Wegener J. Obreshkov, Bencho // Grove Art Online / J. Turner[Oxford, England], Houndmills, Basingstoke, England, New York: OUP, 2018. — doi:10.1093/GAO/9781884446054.ARTICLE.T063159
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  3. 3,0 3,1 3,2 Benezit Dictionary of ArtistsOUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  4. 4,0 4,1 4,2 Union List of Artist Names — 2010.
  5. Първанова, Мариана (2012 թ․ հունվարի 7). «Новаторът Бенчо Обрешков». «Монитор». Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 19-ին.(չաշխատող հղում)(բուլղ.)
  6. ««Хитър Петър» — български игрален филм (комедия) от 1960 г.». YouTube / eenari nikolov. 2013 թ․ մարտի 11. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 19-ին.

Գրականություն

խմբագրել
  • Обрешков, Бенчо Йорданов. Бенчо Обрешков 1899-1970 / Данаилов, Борис; Иванова, Слава; Рангелова, Бистра. — София: Нац. музей на бълг. изобразително изкуство, 2009. — ISBN 978-954-9473-12-4
  • Домусчиева-Тодорова, Зорина; Обрешков, Бенчо Йорданов. Човекът и художникът Бенчо Обрешков. — София: АЯ, 2009. — ISBN 978-954-90661-3-5
  • Кръстев, Кирил. Бенчо Обрешков. — София: Български художник, 1982. — 272 с.
  • Иванов, Борис. Бенчо Обрешков представен от Борис Иванов. — С.: Български художник, 1964. — 39 с.

Արտաքին հղումներ

խմբագրել