Բեմական խոսք, բեմից հնչող խոսք, գրական երկին բեմական մարմնավորում տալու հիմնական միջոցներից մեկը։

Թատրոնի պատմության ընթացքում բեմական խոսքը դիտվել է իբրև դերասանի վարպետության գնահատման գլխավոր չափանիշերից մեկը, սակայն տարբեր դարաշրջաններում չափանիշերը փոխվել են՝ ըստ թատրոնի ոճական ուղղությունների փոփոխության (անտիկ թատրոն, 17-18-րդ դարի ֆրանսիական դասական թատրոն, ուր բեմական խոսքը գրեթե անթերի էր, ռոմանտիկական թատրոն, ուր բեմական խոսքը կառուցվել է հուզական կտրուկ հակադրությունների վրա և այլն)։ 19-րդ դարի կեսերից, երբ ռեալիզմն իբրև ուղղություն հաստատվեց նաև թատրոնում, բեմական խոսքը սկսեց ավելի մոտենալ խոսակցական լեզվին և առաջնահերթ կարևորություն ստացավ գործող անձի բնավորությունը, ներաշխարհը, հոգեբանությունը բացահայտելու պարագան։ Դրա շնորհիվ հարստացավ ինտոնացիայի արտահայտչական հնարավորությունների պատկերացումը[1]։

Բեմական խոսքի տեսության մեջ կարևոր էին Կոնստանտին Ստանիսլավսկու դատողությունները՝ «Խոսել նշանակում է գործել», «Խոսքի գործողություն»[1]։

Բեմական խոսքը հայկական թատրոնումԽմբագրել

Բեմական խոսքը հայկական թատրոնում սկսել է մշակվել 19-րդ դարի 60-ական թվականներից՝ Պետրոս Ադամյանի, Ազնիվ Հրաչյայի, Սիրանույշի, Հովհաննես Աբելյանի ստեղծագործություններում։ Հետագայում զարգացավ Վահրամ Փափազյանի, Իսահակ Ալիխանյանի, Հովհաննես Զարիֆյանի, Հասմիկի, Սաթենիկ Ադամյանի, Օլգա Գուլազյանի, Արուս Ոսկանյանի, Հրաչյա Ներսիսյանի, Վաղարշ Վաղարշյանի և ուրիշների շնորհիվ[1]։

Բեմական արվեստի ճյուղերից է ասմունքի արվեստը, որի ներկայացուցիչն է Սուրեն Քոչարյանը («Կենդանի խոսքի ոլորտներում» գիրքը)։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 Լևոն Հախվերդյան, Թատերագիտական բառարան (Հայկական ՍՍՀ գիտությունների ակադեմիայի արվեստի ինստիտուտ) (խմբ. Ռ․ Զարյան), Երևան, «Հայաստան» (ИБ 4742), 1986, էջ 26 — 208 էջ. — 5000 հատ։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 2, էջ 385