Բաքոս (Միքելանջելո)

«Բաքոս» (իտալ.՝ Bacco, ինչպես նաև «Գինովցած Բաքոս»[1]), խաղողագործության ու գինեգործության աստված Բաքոսին (Դիոնիսոս) պատկերող արձան։ Քանդակի հեղինակը իտալացի քանդակագործ, գեղանկարիչ, ճարտարապետ և պոետ Միքելանջելոն է, որն արձանը կերտել է 1497 թվականին իտալացի կարդինալ Ռաֆայել Ռիարիոյի պատվերով։

Picto infobox artiste.png
Բաքոս
Michelangelo Bacchus.jpg
տեսակքանդակ և ստեղծագործական աշխատանք
քանդակագործՄիքելանջելո
տարի1497
բարձրություն203 սանտիմետր
ուղղությունԻտալական Վերածնունդ
ժանրնյու
նյութմարմար
գտնվելու վայրԲարջելո
հավաքածուԲարջելո
Commons-logo.svg Michelangelo's Bacchus Վիքիպահեստում

Ժամանակակից արվեստաբան Ուիլյամ Ուոլլեսն այս աշխատանքը համարում է Միքելանջելոյի ստեղծագործության անդրանիկ գլուխգործոցը[2]։

Ստեղծման պատմությունԽմբագրել

Միքելանջելոն արձան ստեղծելու պատվերը ստանում է 1496 թվականի հուլիսի 4-ին։ Պատվիրատուն կարդինալ Ռաֆայել Ռիարիոն էր, որը ցանկանում էր մեծացնել անտիկ արձանների հավաքածուն։ Սակայն հայտնի է, որ կարդինալը հրաժարվեց ավարտված քանդակից և արձանը ձեռք բերեց բանկիր Յակոպո Գալլին, ում այգիները գտնվում էին Կանչելերիա պալացցոյի մոտակայքում։ Քանդակագործի ընկերը՝ Կոնդիվին սխալմամբ հերքել է կարդինալի՝ արձանից հրաժարվելու փաստը[3], սակայն 1981 թվականին այդ փաստը հիմնավորվեց հետազոտության արդյունքում[4]։

1572 թվականին արձանը ձեռք են բերում Մեդիչիները և տեղափոխում Ֆլորենցիա։

Այսօր «Բաքոս» արձանը պահպանվում և ցուցադրվում է Բարջելոյում (Ֆլորենցիա)[5]։

ՆկարագիրԽմբագրել

 
Մարթեն վան Համսքերք, «Գալլիի տան այգիները» (մոտավորապես  1532-1535)

Այս երկումետրանոց արձանախումբը նախատեսված է բոլորածիր դիտման համար։ Միքելանջելոն պատկերել է գինովցած աստծուն և նրա ուղեկից սատիրին։ Թվում է, թե Բաքոսը ուր որ է բերանքսիվայր կընկնի, նա տարուբերվում է, սակայն պահպանում է հավասարակշռությունը՝ հետ հակվելով։ Աստծո հայացքն ուղղված է դեպի գինու գավաթը և թվում է, թե չափազանց սիրահարված է մարդկությանը իր իսկ կողմից նվիրած պարգևին[2]։ Մեջքի մկանները լարված են, սակայն որովայնի և ազդրերի թուլացած մկանները վկայում են հոգևոր թուլության մասին։

Հոլանդացի նկարիչ Մարթեն վան Հեմսքերքի նկարում (ստեղծված 1532-1535 թվականներին) արձանի ձեռքն ու առնանդամը բացակայում են։ Ձեռքն ու գավաթը վերականգնվել են 1550-ականների սկզբներին։

Այս արձանը հիշատակվում է Միքելանջելոյին նվիրված չեխ գրող Կարել Շուլցի «Քար և ցավ» կենսագրական վեպում.

  Գինովցած աստվածը մերկ է ուրախ ժպտում է, հասկանում է, հաշտեցնում է, մխիթարում է և հանգստացնում...[6]
- Կարել Շուլց
 

Ըստ հայ խորհրդային արվեստաբան, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ Վիկտոր Լազարևի «Բաքոսը» «Միքելանջելոյի ամենաքիչ ինքնուրույն աշխատանքներից է, քանի որ պարզ երևում է անտիկ կերտարվեստի ազդեցությունը[7]։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Вазари Д. Жизнеописания наиболее знаменитых живописцев, ваятелей и зодчих. = իտալ.՝ Le Vite de’piu eccelenti Pittori, Scultori e Architetti. — М.: Альфа-книга, 2008. — 1278 с. — ISBN 978-5-9922-0101-7-->
  • Вазари Д. Жизнеописания прославленных живописцев, скульпторов и архитекторов = իտալ.՝ Le Vite de’piu eccelenti Pittori, Scultori e Architetti. — К.: Искусство, 1970. — С. 296 —429, 497 —507. — 520 с. (ուկր.)
  • Микеланджело. Поэзия. Письма. Суждения современников / сост. В. Н. Гращенков. — М.: Искусство, 1983. — 451 с.
  • Эрпель Фриц. Микеланджело / Пер. с нем. Сергея Данильченко. — Берлин: Хеншель, 1990. — 72 с. — ISBN 3-362-00044-4
  • Ромен Роллан Жизнь Микеланджело // Жизни великих людей: Пер. с франц. В. Курелла.. — М., 1992. — 71 —197 с. — ISBN 5-206-00351-4
  • Карел Шульц. Камень и боль: роман. — М.: Эксмо, 2007. — 688 с. — ISBN 5-699-20485-7
  • Eric Scigliano. Michelangelo's Mountain: The Quest For Perfection In The Marble Quarries Of Carrara. — Simon and Schuster, 2005. — 352 с. (անգլ.)
  • John Addington Symonds. The Life of Michelangelo Buonarroti. — 1893. (անգլ.)
  • William Wallace. The Treasures of Michelangelo. — Andre Deutsch, 2010. — ISBN 978-0-233-00253-8 (անգլ.)

Արտաքին հղումներԽմբագրել