Բասեն (Շիրակի մարզ)

գյուղ ՀՀ Շիրակի մարզում
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բասեն (այլ կիրառումներ)

Բասեն, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 14 կմ հարավ-արևելք, Ախուրյանի տարածաշրջանում, Փամբակի լեռների փեշերին։

Գյուղ
Բասեն
Կոորդինատներ: 40°45′55″ հս․ լ. 43°59′27″ ավ. ե. / 40.76528° հս․. լ. 43.99083° ավ. ե. / 40.76528; 43.99083
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզՇիրակի
Այլ անվանումներՄեծ Ախուրյան, Մուսայելյան
Մակերես36.8 կմ²
ԲԾՄ1645 մ
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն1900[1] մարդ (2012)
Ազգային կազմՀայեր
Ժամային գոտիUTC+4
Հեռախոսային կոդ+374 312[2]
##Բասեն (Շիրակի մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png

Նախկինում ունեցել է Ախուրյան Մեծ, Քեփենեկ Մեծ, Քյափանակ Մեծ անվանումները։ Մուսայելյան է վերանվանվել 1935 թվականին ի հիշատակ հեղափոխական գործիչ Մուսայելյանի։ Բասեն է վերանվանվել 2006 թվականի հուլիսի 4-ին։

ԱշխարհագրությունԽմբագրել

Գյուղը տեղադրված է Փամբակի լեռնաշղթայի փեշերին, մեղմաթեք սարալանջին՝ ծովի մակարդակից 1645 մ բարձրության վրա։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստաններ են։

ԿլիմաԽմբագրել

Կիման բարեխառն լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են ձնաբքերը և սառնամանիքները։ Ամառը զով է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 500-600 մմ։

ԲնակչությունԽմբագրել

Գյուղի բնակչության նախնիների մի մասը 1828-1830 թթ.-ին գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Խնուսի և Բասենի գավառներից։

Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքը 2013 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ ունեցել է 1658 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 45%, կանայք՝ 55%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 31%, աշխատունակներ՝ 50%, հետաշխատունակներ՝ 19%։

Բասենի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 512 1892 1394 1667 1439 1606 1420 1393 1744 1693

ՏնտեսությունԽմբագրել

Բասենն ունի 507 տնտեսություն։

Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով 1440 հա։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր՝ կազմելով համապատասխանաբար 187 և 1195 հեկտար։ Գյուղատնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործությունն է։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, ծխախոտագործությամբ, հացահատիկային, կերային, բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։ Նախկինում զբաղվել են շաքարի ճակնդեղի մշակությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներԽմբագրել

Բասենում կան «Ժամ» եկեղեցի, որը կառուցված է սրբատաշ տուֆից և վերանորոգված է 1842 թ., «Սարավերի» եկեղեցի և «Ավերք» մատուռ։ Մոտակայքում կան գյուղատեղիներ, խաչքարեր։

Հասարակական կառույցներԽմբագրել

Գյուղն ունի դպրոց, մանկապարտեզ, մշակույթի տուն, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել