Բացել գլխավոր ցանկը

Արշավիր Շավարշյան

հայ մանկավարժ

Արշավիր Մեսրոպի Շավարշյան (մայիսի 14, 1884(1884-05-14) - 1960, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ մանկավարժ, պրոֆեսոր (1936), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1954

Արշավիր Մեսրոպի Շավարշյան
Arshavir Shavarshtan.jpg
ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
Ծնվել էմայիսի 26,1884
ԾննդավայրԲայազետԹուրքիա Թուրքիա
Մահացել էսեպտեմբերի 11,1960
Մահվան վայրԵրևան,Հայաստան Հայաստան
Քաղաքացիությունհայ
Ազգությունհայ
Կրոնքրիստոնեություն
ԿրթությունՆերսիսեան դպրոց
Երկեր«Հայ մանկավարժներ»
Մասնագիտությունգիտնական
Պարգևներ և
մրցանակներ
Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան
Arshavir Shavarshyan Վիքիպահեստում

ԿրթությունԽմբագրել

Նախնական կրթությունն ստացել է Իգդիրում (Սուրմալուի գավառ), ապա սովորել Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում (1896-1998 թվականներ), Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում (1898-1906 թվականներ)։ Որպես մանկավարժ աշխատել է Եկատերինոդարի (Կրասնոդար) հայկական ծխական դպրոցում (1906-1910 թվականներ)։ 1910-1914 թվականներին սովորել է Ենայի, ապա՝ Լայպցիգի համալսարաններում, Արշավիր Շավարշյանը ավարտել է փիլիսոփայության ֆակուլտետի մանկավարժության բաժինը։ 1914-1918 թվականներին մանկավարժություն և հոգեբանություն է դասավանդել Գևորգյան ճեմարանում։ 1918 թվականին փոխադրվել է Երևան՝ դպրոցների տեսուչի պաշտոնով։ Խորհրդային կարգեր հաստատվելուց հետո աշխատել է լուսժողկոմատում (1921 թվական): 1921 թվականին Երևանում եղել է Ն. Կրուպսկայայի անվան դպրոցի հիմնադիրը և առաջին տնօրենը[1]: Երևանի պետական համալսարանի մանկավարժության ֆակուլտետի բազայի վրա, ելնելով ուսուցչական կադրերի մեծ պահանջարկից, հիմնվել է մանկավարժական ինստիտուտը և նշանակվել առաջին տնօրեն: Աշխատել է Երևանի պետական համալսարանում (1921-1934 թվականներ), այնուհետև, մինչև կյանքի վերջը՝ Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտում՝ որպես դասախոս (1934-1940 թվականներ), ամբիոնի վարիչ (1940-1960 թվականներ), միաժամանակ տնօրենի տեղակալ (1943-1948 թվականներ)[2][3]։

 
Արշավիր Շավարշյանի կիսանդրին Երևանի թիվ 40 դպրոցի դիմաց, քանդակագործ՝ Գաբրիել Եփրոյան

ՀիշատակԽմբագրել

1963-1964 թվականներին Երևանի թիվ 40 դպրոցը վերանվանվել է Արշավիր Շավարշյանի անունով։ Դպրոցի առջև 1965 թվականիին տեղադրվել է Արշավիր Շավարշյանի կիսանդրին (քանդակագործ՝ Գաբրիել Եփրոյան)[4]:

ՈւսումնասիրություններԽմբագրել

Շավարշյանը հայ մանկավարժության պատմության գիտական ուսումնասիրության հիմնադիրներից է։ Հեղինակ է «Հայ մանկավարժներ» (գիրք 1-2, 1958-1961) մենագրության և բազմաթիվ գիտական հոդվածների[5][6]։

  • Հայ գիրք, 2012: 1921-1930 թթ. էջ 5,57,102, 627
  • Հեքիաթներ, 1937: տիտղթ. (խմբ.՝ Արշ. Շավարշյան)
  • Հայ մանկավարժներ : XIX-XX դդ.(1920 թ.) Գիրք Բ, 1961: տիտղթ. (կազմ. և խմբ.՝ Արշավիր Մեսրոպի Շավարշյան)
  • Թվաբանական խնդիրների եվ վարժությունների ժողովածու: Մաս 1, Տարրական դպրոցի յերրորդ դասարանի համար, 1937: տիտղթ. (թարգմ. Ա. Շավարշյան)
  • Բուգոսլավսկայա, Ն. Մաթեմատիկական գրագիտություն, 1921: տիտղթ. (Թարգմ.`Ա.Շ.)
  • Աշակերտների առաջադիմության գնահատման նորմաները մաթեմատիկայից : V-VII դաս., 1941: տիտղթ. (Խմբ.՝ Ա.Մ. Շավարշյան)
  • Աշակերտների առաջադիմության գնահատման նորմաները մաթեմատիկայից : V-VII դաս., 1941: տիտղթ. (Խմբ.՝ Ա.Մ. Շավարշյան)

ՊարգևներԽմբագրել

Պարգևատրվել է Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. «Երևանի Պրոֆեսոր Ա. Շավարշյանի անվան հ.40 հիմնական դպրոց»։ yerevan40.schoolsite.am։ Վերցված է 2018-12-04T17:38:53Z 
  2. «AV Production - Արշավիր Շավարշյան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2018-12-04T17:40:33Z 
  3. Հայկական համառոտ հանրագիտարան, 2003
  4. «Monuments - Հուշարձաններ»։ www.armmonuments.am։ Վերցված է 2018-12-04T17:17:05Z 
  5. «Կոհա առցանց քարտարան › Հեղինակավորի որոնում › Շավարշյան, Արշավիր Մեսրոպի 1884-1960 (Personal Name)»։ armunicat.nla.am։ Վերցված է 2018-12-04T17:53:41Z 
  6. «ԵՊՀ գրադարան քարտարան, Շավարշյան, Արշավիր Մեսրոպի»։ 89.249.207.20 (hy-Armn)։ Վերցված է 2018-12-04 

[1]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 456  
  1. «Կոհա առցանց քարտարան › Որոնման արդյունքներ համար 'kw,wrdl: շավարշյան'»։ haygirk.nla.am (hy-Armn)։ Վերցված է 2019-07-26