Բացել գլխավոր ցանկը

Արախիդոնաթթու

քիմիական միացություն

Արախիդոնաթթուն , օմեգա-6, չհագեցած ճարպաթթու է։ Որոշ կենդանիների օրինակ կատուների համար այն համարվում է անփոխարինելի (էսենցիալ)։ Մարդու օրգանիզմում այն կարող է սինթեզվել անփոխարինելի օմեգա-6- չհագեցած լինոլաթթվից։

Արախիդոնաթթու
Arachidonsäure2.svg
Քիմիական բանաձևC₂₀H₃₂O₂
Մոլային զանգված304,24 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն0,922 գ/սմ³ գ/սմ³
Հալման ջերմաստիճան-49,5 °C °C
Այրման ջերմաստիճան113 °C
Քիմիական հատկություններ
pKa4,752
Դասակարգում
CAS համար506-32-1
PubChem444899
EINECS համար208-033-4
SMILESCCCCCC=CCC=CCC=CCC=CCCCC(=O)O
ЕС208-033-4
RTECSCE6675000
ChEBI392692
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

ՀատկություններԽմբագրել

Արախիդոնաթթուն անգույն յուղային հեղուկ է, հեշտությամբ օքսիդանում է օդի թթվածնով։

Կենսաքիմիական նշանակությունԽմբագրել

Կաթնասունների շրջանում արախիդոնաթթուն լիպիդների կազմում տեղակայված է ուղեղում, լյարդում և կաթի ճարպում։ Մակերիկամների ֆոսֆոլիպիդներում այն կազմում է ճարպաթթուների 20 %-ը։ Հեպատոցիտների (լյարդի բջիջներ) պլազմատիկ թաղանթում այն 11 % է, հեպատոցիտների միտոքոնդրիումների արտաքին և ներքին թաղանթում 15,7 % և 18,5 % ճարպաթթուների մասնաբաժնին համապատասխան։ Հիդրելիս վերածվում է արախինաթթվի, որը պարունակվում է ընդավորների, մասնավորապես գետնընկույզի յուղում։ Արախիդոնաթթվի մետաբոլիտները կանաբինոիդային ռեցեպտորների էնդոգեն լիգանտներ են։ Դրանցից առավել կարևորներն արախիդոնաթթվի չօքսիդացնող նյութափոխանակության նյութերն են՝ արախիդոնիլէթանոլամիդ (անանդամիդ) և 2- արախիդոնիլգլիցերին (2-ԱԳ). Երկուսն էլ նեյրոմոդուլյար և նեյրոմեդիատր միացություններ են և համարվում են էնդոգեն կանաբինոիդներ։

Կիրառությունը գյուղատնտեսությունումԽմբագրել

Առաջարկվում և օգտագործվում է որպես արդյունավետ քիմիական հավելում բույսերին գյուղատնտեսական վնասատուներից և մոլախոտերց պաշտպանելու համար։ Հայտնի հերբիցիդներին արախիդոնաթթվի 0.1մգ/գա ավելացնելիս, նկատվում է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վրա տարբեր հերբիցիդների ճնշող ազդեցության հաստատական իջեցում, բանջարաղենի և հացահատիկային կուլտուրաների բերքատվության բարձրացում 25%-ով, տոքսիկ նյութերի կուտակման նվազեցում բույսերում և հողում։ Արախիդոնաթթու չպարունակող նմանօրինակ միացությունների համեմատ այն կիրառելիս տոքսիկ նյութերի քայքայման արագությունը բույսերում մեծանում է 2.2 անգամ, հողում 1.9 անգամ։

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 arachidonic acid