Արաբատառ բելառուսական այբուբեն

Արաբատառ բելառուսական այբուբեն, 16-րդ դարում առաջացած գրային համակարգ

արաբական այբուբենի միջոցով գրավոր արևմտառուսերենի գրառման նպատակով 16-րդ դարում առաջացած գրային համակարգ։ Կազմված է 28 գրույթից և ունի որոշ տարբերություններ սովորական արաբերենի այբուբենից:

  • Արաբական այբուբենում բացակայող «ժ» («ж»), «չ» («ч») «պ» («п») ձայնավորների համար օգտագործվում էին պարսկական գրերը։


پ چ ژ
  • «ձ» («дз») և «ց» («ц») փափուկ հնչյունների համար նոր գրույթներ են ստեղծվել՝

Letter dal with three dots.png и Letter sad with three dots.png

  • «Ըյու» («ў») հնչյունի համար առանձին գրույթ չի ստեղծվել, այն գրվում էր այնպես, ինչպես «վ» («в») հնչյունը՝
و
 

Բելառուսական արաբական այբուբենը օգտագործում է Լիտվայի թաթարները, որոնք ապրում էին այն ժամանակ Լիտվայի մեծ իշխանության՝ ժամանակակից Բելառուսի տարածում։ 14-16-րդ դարերում ընթացքում տեղի թաթարները սկսեցին սեփական լեզվի փոխարեն կիրառել գրավոր արևմտառուսերենը և գրի էին այն առնում արաբական այբուբենով։

Համաոատասխանության աղյուսակԽմբագրել

Կյուրեղագիր Լատինագիր Արաբագիր
Б, б B, b ب
Ц, ц C, c  
Ч, ч Č, č چ
Х, х CH, ch ح
Д, д D, d د
ДЖ, дж DŽ, dž ج
Ф, ф F, f ف
Ґ, ґ G, g غ
Г, г H, h ه
Й, й J, j ى
К, к K, k ق
Л, л Ł, ł ل
М, м M, m م
Н, н N, n ن
П, п P, p پ
Р, р R, r ر
С, с S, s ص
Ш, ш Š, š ش
Т, т T, t ط
Ў, ў Ŭ, ŭ و
В, в V, v و
З, з Z, z ض
Ж, ж Ž, ž ژ
ЦЬ, ць Ć, ć س
ДЗЬ, дзь DŹ, dź  
ЛЬ, ль L, l ل
НЬ, нь Ń, ń ن
СЬ, сь Ś, ś ث
ЗЬ, зь Ź, ź ز
ТЬ, ть TJ, tj ت
КЬ, кь KJ, kj ك
' - ع
Ь, ь - -

Տես նաևԽմբագրել

Արտաքին հղումներԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Д-р Я. Станкевіч. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. [Адбітка з гадавіка Беларускага Навуковага Таварыства, кн. I.] — Вільня : Друкарня Я. Левіна, 1933 ; Менск : Беларускае коопэрацыйна-выдавецкае таварыства «Адраджэньне», 1991 [факсімільн.]. — 3-е выд.