Ազդրոսկր (լատ.՝ femur, os femoris), մարդու մարմնի խողովակաձև ամենամեծ ոսկրը։ Մարմինն ունի գլանաձև տեսք և առջևում ինչ-որ չափով ուռուցիկ է, նրա հետևի մակերեսի երկայնքով ձգվում է անհարթ առանցք (linea aspera), որը ծառայում է մկանների ամրացման համար։ Մարմինը ներքևի մասում լայնանում է։

Ազդրոսկր
Gray252.png
ՏեսակԽողովակաձև ոսկր
ԵնթադասՈսկոր[1][2][3] և long bone?[4][5]
Մասն էhuman leg?
Կազմված էupper extremity of femur?, body of femur? և lower extremity of femur?
Լատիներեն անվանումfemur, os femoris
MeSHA02.835.232.043.650.247
Foundational Model of Anatomy9611[4]
Terminologia Anatomica 98A02.5.04.001
Նկարագրված էԳրեյի անատոմիա (20-րդ հրատարակություն)[6]
Femur Վիքիպահեստում

Պրոկսիմալ ծայրի վրա գտնվում է ազդրոսկրի գլխիկը (caput femoris), որն ունի հոդային մակերևույթ, որը ծառայում է կոնքային խոռոչի հետ ամրացման համար։ Գլխիկի մակերևույթի մեջտեղում կա փոսիկ։ Գլխիկը ոսկրերի մարմնին միացված է լավ արտահայտված պարանոցով (collum femoris), որի առանցքը ազդրոսկրի մարմնի երկայնական առանցքի հետ կապված մոտավորապես 130 ° է։ Այն վայրում, որտեղ պարանոցը վերածվում է մարմնի, կան երկու թմբիկներ` մեծ գլխիկ և փոքր գլխիկ։ Առաջինը հանդես է գալիս լետալը, հեշտությամբ շոշափվում է մաշկի տակ, երկրորդը տեղադրված է հետևից և խորքային։ Մեծ գլխիկի ներսում, ազդրի վզիկի կողմից, գտնվում է ազդի գլխիկային խոռոչը (fossa trochanterica): Երկու գլխիկները միմյանց են միանում դիմացից միջգլխային առանցքով (linea intertrochanterica), իսկ հետևից լավ արտահայտված միջգլխային սանրիկով (crista intertrochanterica): Այս բոլոր ելուստները ու խոռոչները ծառայում են մկանների կցման համար։

Ազդրոսկրի մարմնի դիստալ ծայրը լայնանալով, առանց հստակ սահմանի վերածվում է երկու condylus- ների՝ մեդիալ և լետալ (condylus medialis et lateralis), որոնց արանքում գտնվում է խոռոչ ( fossa intercondylaris), որը լավ երևում է հետևից։ Դրանք ունեն հոդային մակերևույթներ, որոնք նախատեսված են մեծ սրունքային և վերծնկային ոսկրերի միացման համար։ Նրանց մակերևույթի շառավիղը (պրոֆիլում նայելիս) նվազում է հետևից, ինչը նրանց ուրվագիծին տալիս է պարույրի կտրվածքի ձևը։

Ազդրոսկրի կողքային մակերևույթների վրա, condylus-ների հոդային մակերևույթներից մի փոքր բարձր, գտնվում են մեդիալ և լետալ condylus-ների ելուստները ( epicondylus medialis et lateralis), որոնց միանում են խրձերը։ Այս ելուստները, ինչպես նաև condylus-ները հեշտությամբ շոշափվում են ինչպես մաշկի մակերևույթից, այնպես էլ ներսից։

ՄկաններԽմբագրել

Ազդրոսկրին միանում են հետևյալ մկանները

  • Նստատեղի մկանները (լատ. musculus gluteus),
  • Տանձաձև մկանը (լատ. musculus piriformis),
  • Ազդրի առաջատար մկանները (լատ. musculus adductor),
  • Սանրավոր մկանը (լատ. musculus pectineus),
  • Բարակ (նուրբ) մկանը (լատ. musculus gracilis),
  • Երկվորյակային մկանները (լատ. musculus gemellus),
  • Ազդրի երկգլուխ մկանը (լատ. musculus biceps femoris),
  • Կիսաջլային մկանը (լատ. musculus semitendinosus),
  • Կիսաթաղանթավոր մկանը (լատ. musculus semimembranosus),
  • Ազդրի քառագլուխ մկանը (լատ. musculus quadriceps femoris),
  • Քառակուսի մկանը (լատ. musculus quadratis femoris),
  • Ենթաաճուկա-գոտկային մկանը (լատ. musculus iliopsoas):

Լրացուցիչ նկարներԽմբագրել

Տես նաևԽմբագրել

ԾանոթագրություններԽմբագրել

ԳրականությունԽմբագրել

  • Сапин М. П. Анатомия человека. Том 1.
  • Анатомия человека. Учебник для институтов физической культуры.
  Ընթերցե՛ք «ազդրոսկր» բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։