Ազգային ինքնորոշում միավորում

Ազգային ինքնորոշում միավորումը (ԱԻՄ, անգլ.՝ Union for National Self-Determination, UNSD) հիմնել է Պարույր Հայրիկյանը 1987 թվականի սեպտեմբերին։ Այն Խորհրդային Միության տարածքում բացահայտ գործող առաջին ազգային-քաղաքական-ժողովրդավարական կազմակերպությունն էր։ ԱԻՄ-ը հրատարակում էր «Անկախություն» շաբաթաթերթը, որը Խ. Մ. տարածքում առաջին այլընտրանքային քաղաքական պարբերականն էր։

Ազգային ինքնորոշում միավորում
Տեսակկուսակցություն
ԵրկիրFlag of Armenia.svg Հայաստան
ՀիմնադիրՊարույր Հայրիկյան
Հիմնադրված1987
ՇտաբԵրևան, Հայաստան
Թերթ«Անկախություն» շաբաթաթերթ
Կայքaim.am
Պարոյր Հայրիկեան

Ընդհանուր տեղեկութիւններԽմբագրել

Ազգային ինքնորոշում միավորուման առաջնորդը Պարոյր Հայրիկեանն է։ Կուսակցութեան կենտրոնակայանը՝ գլխաւոր գրասենեակը գտնւում է Հայաստանի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Երևանում։ Իւր գաղափարախօսութեամբ կուսակցութիւնը եւրոպականամէտ է կամ՝ կողմ է եւրոպականութեանը, այսինքն՝ Հայաստանի արտաքին քաղաքականութեան մէջ եւրոպական կողմնորոշմանը, որ այս դէպքում կարող է նշանակել Հայաստանի միացում Եւրոպական Միութեանը՝ Եւրամիութեանը։ Ընդհանրապէս իւր գաղափարախօսութեամբ ԱԻՄ կուսակցութիւնը Արևմտամէտ է, այսինքն կողմնորոշուած է դէպի Արևմուտքի երկրները։

Կուսակցութեան մասնակցութիւնը Արցախի ազատագրմանըԽմբագրել

ԱԻՄ կուսակցութիւնը ակտիւօրէն մասնակցել է 1989-1994 թթ․ Արցախեան պատերազմին՝ հայ–ադրբեջանական բախումներին, որոնք ծաւալուել էին Արցախի հարցի շուրջ։[1] Թէպէտ կուսակցութիւնը շատ լաւ գիտէր, որ այս բախումները հրահրուել էին պաշտօնական Մոսկուայի, այսինքն՝ Խորհրդային Միութեան քաղաքական ղեկավարութեան կողմից,[1] սակայն Հայ ազգի ինքնորոշման և մարդու իրաւունքների պաշտպանութեան կողմնակից լինելով, ԱԻՄ–ը ճիշտ էր համարում զէնքով պաշտպանել Հայ ժողովրդի խախտուած իրաւունքները։[1] Հետագայում՝ 1996 թուականի սեպտեմբերի 20–ին ՀՀ Ազգային հերոս կոչում ստացած ԱԻՄ–ական Մովսէս Գորգիսեանը, որը ծնուել էր 1961թ․ դեկտեմբերի 3–ին, զոհ գնաց հենց այդ կռիւների ընթացքում, 1990 թուականի յունուարի 19–ին՝ պաշտպանելով Հայաստանի՝ Նախիջևանին սահմանակից տարածքները ադրբեջանա–թուրքական և ռուս–խորհրդային զինեալ ուժերի յարձակումից։[1] Գորգիսեանը ԱԻՄ հիմնադիրներից էր։ ԱԻՄ–ի նախագահը՝ Պարոյր Հայրիկեանը Լաչինի միջանցքում ազատագրական և ինքնապաշտպանական մարտեր մղող ջոկատներից մէկի հրամանատարն էր, իսկ ապա նշանակուեց Լաչինի պարետ (1992 թուականից)։ Հետագայում Պ․Հայրիկեանը դարձաւ այդ շրջանի վարչական ղեկավարը՝ ՀՀ խորհրդարանի և ՀՀ նախագահի որոշմամբ։[1] Ընդ որում՝ Հայրիկեանը խնդիր էր ստացել այդտեղ ստեղծելու փախստականների ճամբարներ։ Հայ–ադրբեջանական այդ զինուած բախումների, իսկ այլ տերմինով ասած՝ Արցախեան ազատագրական պատերազմի ընթացքում զոհուեց աւելի քան 50 ԱԻՄ–ական, որոնք հիմնականում պաշտպանում էին Ադրբեջանից մազապուրծ փախած հայերին։[1]

 
Հայրենիքի շքանշան

Մովսէս Գորգիսեանը՝ ԱԻՄ–ի ծնած ՀՀ Ազգային հերոսԽմբագրել

Մովսես Գորգիսյան, հետմահու՝ Հայրենիքի պաշտպանության գործում համազգային նշանակություն ունեցող բացառիկ ծառայությունների համար շնորհվել է ՀՀ Ազգային հերոս, զոհուել է 1990 թ․, Նախիջևանի ինքնավար հանրապետութեան սահմանամերձ տարածքում՝ Երասխաւանում։

ԱԻՄ մասնակցութիւնը խորհրդարանական ընտրութիւններինԽմբագրել

ԱԻՄ–ը մասնակցել է Հայաստանի գրեթէ բոլոր խորհրդարանական ընտրութիւններին։ Սակայն նրան յաջողուել է պատգամաւորական տեղեր ստանալ միայն մէկ անգամ։ Փաստօրէն, Հայաստանի իշխանութիւնները, կամ, իրականում՝ Մոսկուայի դրածոյ գաղութային Երևանեան վարչակազմը գրեթէ մշտապէս խանգարել է ԱԻՄ–ին՝ մօտենալու ՀՀ իշխանութեան լծակներին։

Հայաստանի 1995 թուականի խորհրդարանական ընտրութիւններում ԱԻՄ–ը կարողացախ ստանալ երէք տեղ ՀՀ խորհրդարանում և 1995 թուականի սեպտեմբերի Founded 12–ին կազմեց իւր սեփական՝ ԱԻՄ–ի խորհրդարանական խմբակցութիւնը։ Խմբակցութեան նախագահն էր Պարոյր Հայրիկեանը, խմբակցութեան քարտուղարն էր Ներսէս Զէյնալվանդեանը, խմբակցութեան անդամն էր Արամազդ Զաքարեանը։[2]

ԱԻՄ պայքարը ռուսական գաղութարարութեան և նրա Երևանեան դրածոների դէմԽմբագրել

ԱԻՄ պայքարը ռուսական գաղութարարութեան և նրա Երևանեան դրածոների դէմ մշտական է։

2018 թուականին ԱԻՄ–ի ակտիւացման հերթական փուլն էր։

Ստորև ներկայացուած է ԱԻՄ–ի համապատասխան յայտարարութիւնը, կատարուած 2018 թ․ փետրուարին, Հայաստանի նախագահի որոշ յայտարարութիւնների վերաբերեալ։

  ԱԻՄ կուսակցությունը կոչ է անում հանրությանը մարտի 2-ին՝ ժամը 10:00-ին, սև դրոշներով հավաքվել ԱԺ դիմաց և թույլ չտալ, որ Սահմանադրությունը կոպտորեն խախտվի:

«Իրենք և´ Սահմանադրությունը խախտեցին ժամանակին՝ բարեփոխում անելով, իրենց իսկ «բարեփոխված» Սահմանադրությունը նորից խախտում են: Այս Սահմանադրության կեղծումը և կեղծիքներով նոր նախագահ նշանակելը կաթիլ-կաթիլ հավաքվել է տարիների ընթացքում, կեղծված մյուս ընտրությունների համագումարն է սա»,- ասում է ԱԻՄ նախագահության անդամ Գագիկ Սարուխանյանը: Նա տարբերություն չի տեսնում Ալիևի (որը հայտարարություններ արեց հայկական հողերի վերաբերյալ), և ազգի հանդեպ կեղծիքներ թույլ տվողի միջև:

Խոսելով նախագահի թեկնածու Արմեն Սարգսյանի մասին՝ ԱԻՄ նախագահության մեկ այլ անդամը՝ Արկադի Վարդանյանը, իր հիասթափությունն արտահայտեց «Չորրորդ Հանրապետության 1-ին նախագահ» արտահայտության առիթով՝ նշելով, որ սա հոգեբանորեն մարդկանց նախապատրաստում է ունենալ նաև 5-րդ Հանրապետություն՝ գաղութացումից հետո: «Նման մարդը կամ տխմար է, կամ լրտես»,- նշեց բանախոսը:

Գագիկ Սարուխանյանը նախագահի նոր թեկնածուին դիտարկում է «կրեմլյան կաթսայից» և առաջարկում է մերժել կրեմլյան կադրերին:

 

ԱԻՄ-ը առաջարկում է ի դեմս նոր նախագահի՝ մերժել կրեմլյան կադրերին (տեսանյութ)։ Ա–մէկ պլիւս հեռուստաընկերութեան կայք։ 28 փետրուարի,2018 թուական։ ԱԻՄ-ը առաջարկում է ի դեմս նոր նախագահի՝ մերժել կրեմլյան կադրերին (տեսանյութ)։ Ա–մէկ պլիւս հեռուստաընկերութեան կայք։ 28 փետրուարի,2018 թուական։[4]</ref>

Կուսակցության հիմնադիրներԽմբագրել

Ազգային ինքնորոշում միավորումը ՀՀ Կառավարության պետական ռեգիստրում գրանցվել է 2003 թ. նոյեմբերի 17-ին[3]:

Որպես հիմնադիրներ նշվում են՝

  • Պարույր Հայրիկյան, ԱԻՄ կուսակցութեան նախագահ՝ Chairman,
  • Սուսաննա Ավագյան,
  • Արկադի Վարդանյան
  • Կարինե Ստեփանյան
  • Հրաչյա Գասպարյան
  • Հակոբ Յումուշազզյան, ԱԻՄ կուսակցութեան գլխաւոր քարտուղար՝ General Secretary
  • Էմմա Շաշիկյան

Վերաբերմունքը Հայերէնի ուղղագրութեան հարցինԽմբագրել

ԱԻՄ կուսակցութիւնը և մասնաւորապէս նրա նախագահ Պարոյր Հայրիկեանը մշտապէս և հետևողականօրէն հանդէս է գալիս որպէս Հայերէնի միասնական ուղղագրութեան կողմնակից։ Ընդ որում նման ուղղագրութիւն է համարւում դասական, մաշտոցեան, մեսրոպեան կամ աւանդական ուղղագրութիւնը։[4] Դրան է ուղղուած նաև ԱԻՄ–ի մասնակցութեամբ «ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ» տեսաֆիլմի ստեղծումը 2010 թուականին:[5] Ըստ այդմ՝ ՀԱՅ ԱԶԳԻ ՇԱՀԵՐԻՑ ԲԽՈՒՄ Է հետևեալը. Պէտք է վերականգնել աւանդական ուղղագրութիւնը՝ որպէս Հայերէնի միասնական ուղղագրութիւն:[6]

ԾանոթագրություններԽմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 The views of Armenian and Azerbaijani Political Parties on the Nagorno-Karabakh conflict and conflict resolution process․ This study was conducted by LINKS in the framework of the European Partnership for the peaceful settlement of the conflict over Nagorno-Karabakh UNION OF NATIONAL SELF DETERMINATION PARTY․[1]
  2. ՀՀ Ազգային ժողովի պաշտօնական կայք։ «Ազգային ինքնորոշում միավորում» խմբակցություն, 1995 թուական։ [2]
  3. ՀՀ Կառավարության պետական ռեգիստր
  4. ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ / (Խ․Աբովեանի պատգամով) / 2010-2018թթ․։
  5. ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ։ 2011թ․։
  6. ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ (Tir Sciencer, ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ - Ի պաշտպանութիւն Հայոց լեզուի դասական ուղղագրութեան)։ 2012թ․։ [3]

Արտաքին հղումներԽմբագրել