Բացել գլխավոր ցանկը
«Ադամի արարումը»,
Միքելանջելոյի որմնանկարը Սիքստինյան կապելլայում

Ադամ (եբր.՝ אָדָם‎‎, հուն․՝ Ἀδάμ, արաբ․՝ آدم‎‎‎‎), ըստ Հին Կտակարանի Աստծո կողմից ստեղծված առաջին մարդը։ «Ադամ» անունը ծագում է եբրայերեն «ադամա» («հող») բառից, ինչը երևում է Ծննդոց գրքի հետևյալ տողերից՝ «Տէր Աստուած մարդուն ստեղծեց երկրի հողից» (Ծննդոց, 2։7)։ Որոշ գիտնականներ կապում են Ադամ բառը աքքադերեն «ադամու» («արարել», «ստեղծել») բայի հետ։

Որպես իրական անուն պատմականորեն ավելի վաղ գործածվել է ասորական թագավորաց ցուցակում արձանագրված «Ադամու» տարբերակով։ Եբրայերեն լեզվում որպես միասնական բառի գործածվել է «Ադամը», որը նշանակում է «մարդ»: Զուգորդված որոշիչ հոդի կիրառմամբ այն դառնում է «սա մարդ է »: Դրա արմատ ոչ թե սեմական «մարդն» է։ Ըստ երևույթին Ադամը կապ ունի իր եռատառ արմատի אָדָם (ԱԴՄ) հետ, որը նշանակում է «կարմիր», «վայելչակազմ», «առաքինի»: Որպես գոյական անուն, «adam»-ը նշանակում է «մարդ »,իսկ որպես կանոն, հավաքական համատեքստում « մարդկություն» : Գոյականում «Ադամի» առնական ձևը «adamah», բառն է, որը նշանակում է «հող» կամ «երկիր»: Այն կապված է։ «adom» (կարմիր),« admoni» (կարմիր), և «dam» (արյուն) բառերի հետ Ծննդոց գրքում, Ադամը, մատուցվում է «մարդկություն» ընդհանրական իմաստով՝ ինչպես քանանացիների լեզվում։ «Մարդկության» օգտագործումը Ծննդոց գրքում, Ադամի արտացոլումն է, որպես բոլոր տղամարդկանց նախնու։

Կաբբալիստական աշխատությունները ցույց են տալիս, որ Ադամը վերցված է հրեական «Adame» բառից,« ես պետք է լինի նման »,որ նշանակում է լինել Ասծու նման՝ կամքի ազատության ասպարեզում։

Համեմատական ծանոթագրություններ ըստ <Աստվածաշնչյան> Ադամ նահապետի ավանդազրույցիԽմբագրել

Մ.թ. 7000 տարի առաջ (ենթադրաբար) Տիտանյան (սկզբնամարդ) մարդկային տիպից սկսեց անջատվել և ձևավորվել ներկայիս Ադամյան (բանական մարդ) կոչվող մարդկային տիպը: Ըստ Աստվածաշնչյան հին զրույցների այն սկսել է ձևավորվել Բիբլիական Եդեմ կոչվող երկրում, որը ուներ հարուստ բուսականությամբ բարեբեր հողեր և մարդկային ու կենդանական աշխարհի գոյատևման համար բարենպաստ կլիմա: Այդ երկրից սկիզբ էին առնում չորս խոշոր գետեր՝ առաջինը Արաքսը (բիբլիական Փիսոնը), որը անցնում էր մի տարածքով որտեղ շատ էր ոսկին, սուտակը և գահանակը: Երկրորդ գետը Քուռը (բիբլիական Քեհոնը), որը անցնում էր լեռնաբնակ Տիտանյանների երկրով և հոսում մեծ լեռան (Կովկասի) ստորոտով: Երրորդ գետը Տիգրիսն էր, իսկ չորրորդը Եփրատը, որոնք հոսում էին հարավ և նրանց միջև ընկած երկիրը Սենաարի (Միջագետքի) երկիրն էր: Հավանաբար այս երկրում բնակվող սկզբնամարդկանց ցեղերից մեկի նահապետն էր Աստվածաշնչյան Ադամը, որի կնոջ անունը Եվա էր: Ըստ ավանդության սրանք էին, որ առաջինը կերան <բարին ու չարը> գիտենալու ծառի պտուղից և օժտվեցին տարածական մտածողության բանականությամբ, որով սկիզբ դրվեց ներկայիս բանական մարդու տիպին: Աստվածաշունչը գրում է. <Աստվածն ասեց՝ ահա Ադամը եղավ իբրև մեզանից մեկը, որ բարին ու չարը գիտի>, այսինքն Աստծո նման ընդունակ է արարելու կամ փոխելու բնության ընթացքը: Բիբլիան <բարի ու չարի պտուղը ուտելը> հավանաբար ի նկատի է ունեցել այդ ցեղերի մոտ, ի տարբերություն մյուս Տիտանյան ցեղերի, կազմավորված հոդաբաշխ խոսքի վերջնական ձևավորումը, որն էլ հիմք է դարձել բանականության տարածական մտածողության կտրուկ զարգացմանը և զատել նրանց իրենց շրջապատի սկզբնամարդկանց Տիտանյան ցեղերից, որոնց մասին Սուրբ գրքում ասվում է. <Սրանք հսկաների սերունդ են, անհեթեթ, հաղթանդամ, վիթխարի մարդիկ, որոնք ամբարտավանությամբ ամբարիշտ խորհուրդ ունեին>: Ահա այս Ադամի և Եվայի ցեղն էր, որ տարածվեց ամբողջ աշխարհով մեկ (ըստ <Աստվածաշնչի> չարն ու բարին իմանալու համար աստված վտարում է նրանց Եդեմից, որ երկիրը տնօրինեն, և կոչում է մարդ, որը բառացի նշանակում է՝ տեր) և որին իր տեղը զիջեց բնության բնական ընտրության օրենքներով մահացության դատապարտված սկզբնամարդու Տիտանյան մարդաբանական տիպը: Աստվածաշնչյան ավանդությունը ասում է, որ չարն ու բարին արդեն գիտակցող Ադամյան ցեղի մտածողության առաջին արդյունքը, դա իրենց մերկությունը ծածկելու համար խոտաբույսերից կամ կաշվից կարված հագուստի ստեղծումն էր, որը պաշտպանում էր նրանց ցրտից ու շոգից: Իսկ արարիչ աստծո նման բնությունը իրեն ենթարկելու առաջին ձեռնարկումը՝ դա իրենց գոյությունն ապահովող և բնության քմահաճույքներից անկախ՝ սննդամթերքի աղբյուրի ստեղծումն էր, որն էլ հանդիսացավ՝ երկրագործության ու անասնապահության առաջացումը: Բիբլիական Եդեմի երկիրը՝ Ադամյան մարդաբանական տիպի առաջացումից հետո կոչվեց՝ <Արարչի արարման տեղ>, հետագայում <Արարատ>:

/տես՝ Ա.Ե. Մխիթարյան <<Հաբեթի սերունդները>>  Եր.-2002թ./