Աբրահամ Ֆլեքսներ, (նոյեմբերի 13, 1866(1866-11-13)[1] կամ նոյեմբերի 16, 1866(1866-11-16)[2], Լուիսվիլ, Կենտուկի, ԱՄՆ - սեպտեմբերի 21, 1959(1959-09-21)[1][3], Ֆոլս Չըրչ, Վիրջինիա, ԱՄՆ) ամերիկացի մանկավարժ, առավել հայտնի է Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում 20-րդ դարի բժշկական և բարձրագույն կրթության բարեփոխումներում իր ունեցած դերով[5]։ Իր հայրենի քաղաքում՝ Կենտուկի նահանգի Լուիսվիլ քաղաքում քոլեջի նախապատրաստական դպրոց հիմնելուց և ղեկավարելուց հետո, Ֆլեքսները 1908 թվականին հրապարակեց ամերիկյան կրթական համակարգի վիճակի վերաբերյալ քննադատական գնահատական՝ «Ամերիկյան քոլեջ»։ Նրա աշխատանքը Քարնեգի հիմնադրամին ներգրավեց ԱՄՆ-ի և Կանադայի 155 բժշկական դպրոցներում խորը գնահատում իրականացնելու համար[6]։ Ֆլեքսների համանուն զեկույցն էր, որը լույս տեսավ 1910 թվականին ու սկիզբ դրեց Միացյալ Նահանգներում և Կանադայում բժշկական կրթության բարեփոխումներին[5]։ Ֆլեքսները նաև Փրինսթոնի հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտի հիմնադիրն էր, որը միավորեց պատմության մեծագույն մտքերից մի քանիսը՝ համագործակցելու մտավոր հայտնագործությունների և հետազոտությունների ոլորտում[6]։

Աբրահամ Ֆլեքսներ
Ծնվել էնոյեմբերի 13, 1866(1866-11-13)[1] կամ նոյեմբերի 16, 1866(1866-11-16)[2]
Լուիսվիլ, Կենտուկի, ԱՄՆ
Մահացել էսեպտեմբերի 21, 1959(1959-09-21)[1][3] (92 տարեկան)
Ֆոլս Չըրչ, Վիրջինիա, ԱՄՆ
ԳերեզմանCave Hill Cemetery
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Մասնագիտությունկենսագիր և գիտնական
Հաստատություն(ներ)Ընդլայնված հետազոտությունների ինստիտուտ
ԱնդամակցությունԼեոպոլդինա և Ընդլայնված հետազոտությունների ինստիտուտ[4]
Ալմա մատերՀարվարդի համալսարան, Ջոնս Հոփքինսի համալսարան և Louisville Male High School?
Տիրապետում է լեզուներինիսպաներեն և անգլերեն[1]
Ամուսին(ներ)Anne Crawford Flexner?
 Abraham Flexner Վիքիպահեստում

Կենսագրություն Խմբագրել

Վաղ կյանք և կրթություն Խմբագրել

Ֆլեքսները ծնվել է Լուիսվիլում, Կենտուկի, 1866 թվականի նոյեմբերի 13-ին։ Նա գերմանացի հրեա ներգաղթյալներ Էսթերի և Մորիթզ Ֆլեքսների ծնված ինը երեխաներից վեցերորդն էր[7]։ Նա իր ընտանիքում առաջինն էր, ով ավարտեց ավագ դպրոցը և գնաց քոլեջ[6]։ 1886 թվականին, 19 տարեկան հասակում, Ֆլեքսները ստացել է դասական գրականության բակալավրի աստիճան Ջոնս Հոփքինսի համալսարանում, որտեղ սովորել է ընդամենը երկու տարի։ 1905 թվականին նա շարունակեց հոգեբանության ասպիրանտուրան Հարվարդի համալսարանում և Բեռլինի Հումբոլդտի համալսարան[8]։ Այնուամենայնիվ, նա չի ավարտել որևէ ինստիտուտի գիտական աստիճան ստանալու աշխատանքը։

Անձնական կյանք Խմբագրել

Ֆլեքսներն ուներ երեք եղբայր՝ Ջեյքոբ, Բեռնարդ և Սայմոն Ֆլեքսներ։ Նա նաև ուներ քույր՝ Ռեյչել Ֆլեքսներ անունով[9]։ Աբրահամ Ֆլեքսների փորձարարական ուսուցման հաջողությունը նրան թույլ տվեց օգնել ֆինանսավորել Սայմոն Ֆլեքսների բժշկական կրթությունը Ջոնս Հոփկինսի բժշկական դպրոցում։ Նա դարձել է պաթոլոգ, մանրէաբան և բժշկական հետազոտող, ով աշխատել է Ռոքֆելլերի բժշկական հետազոտությունների ինստիտուտում 1901-1935 թվականներին[9]։

Ֆլեքսները նաև ֆինանսավորել է իր քրոջ ուսումը Բրին-Մար քոլեջում։ Ջեյքոբը աշխատում էր դեղատանը և վաճառքի եկամուտը հավաքում էր բժշկական դպրոց ընդունվելու համար։ Այնուհետև նա անցնում փորձաշրջան որպես բժիշկ Լուիսվիլում։ Բերնարդը փաստաբանի կարիերա է ունեցել, իսկ ավելի ուշ աշխատել է ինչպես Չիկագոյում, այնպես էլ Նյու Յորքում[9]։

1896 թվականին Ֆլեքսներն ամուսնացավ իր դպրոցի նախկին աշակերտ Աննա Լազիր Քրոուֆորդի հետ։ Նա ուսուցիչ էր, ով շուտով դարձավ հաջողակ դրամատուրգ և մանկական հեղինակ։ Տիկին «Ուիգսը կաղամբի մահճակալից» պիեսի հաջողությունը (հիմնված է 1901 թվականի վեպի վրա) ֆինանսավորեց Ֆլեքսների ուսումը Հարվարդում և նրա տարին արտերկրում եվրոպական այլ համալսարաններում։ Զույգը զբաղվում էր կանանց ընտրական իրավունքների պաշտպանությամբ։ Նրանք ունեցան երկու դուստր՝ Ջեյն և Էլեոնորա։ Ջեյնը հետագայում դարձավ Միացյալ Նահանգների աշխատանքային ստանդարտների բաժնի առաջին աշխատակիցներից մեկը։ Էլեոնորա Ֆլեքսները դարձավ անկախ գիտնական և կանանց հետազոտությունների պիոներ[9]։

Ֆլեքսները մեծացել է ուղղափառ հրեական ընտանիքում, սակայն, նա շուտ դարձավ կրոնական ագնոստիկ[6]։

Բացի իր եղբոր՝ Սայմոնի ներդրումներից, նրանց եղբորորդին՝ Լուի Բարքհաուս Ֆլեքսները, Փենսիլվանիայի համալսարանի Մահոնիի նյարդաբանական գիտությունների ինստիտուտի հիմնադիր տնօրենն էր և Գիտությունների ազգային ակադեմիայի գիտական աշխատանքների նախկին խմբագիր[փա՞ստ]։

Մահ Խմբագրել

Ֆլեքսները մահացել է Վիրջինիա նահանգի Ֆոլս եկեղեցում 1959 թվականին 92 տարեկան հասակում։ Նրան թաղել են Կենտուկի նահանգի Լուիսվիլ քաղաքի Քեյվ Հիլ գերեզմանատանը[9]։

Կարիերա Խմբագրել

Փորձարարական դպրոցական ուսուցում Խմբագրել

Ջոն Հոփքինսի համալսարանի «դասական» մասնագիտությամբ երկու տարի սովորելուց և ավարտելուց հետո Ֆլեքսները վերադարձավ Լուիսվիլ՝ դասականներ դասավանդելու Լուիսվիլի տղամարդկանց ավագ դպրոցում։ Չորս տարի անց Ֆլեքսները հիմնեց մասնավոր դպրոց, որտեղ նա փորձարկեց կրթության վերաբերյալ իր աճող գաղափարները։ Ֆլեքսները հակադրվում էր կրթության ստանդարտ մոդելին, որը կենտրոնանում էր մտավոր կարգապահության և կոշտ կառուցվածքի վրա։ Ավելին, պարոն Ֆլեքսների դպրոցը չի տվել ավանդական գնահատականներ, չի օգտագործել ստանդարտ ուսումնական ծրագիր, հրաժարվել է քննություններ պարտադրել ուսանողներին և չի պահպանել ուսանողների ակադեմիական գրառումները։ Փոխարենը, նա խրախուսեց փոքր ուսումնական խմբերին, անհատական զարգացմանը և կրթության նկատմամբ ավելի գործնական մոտեցմանը։ Նրա դպրոցի շրջանավարտները շուտով ընդունվեցին առաջատար քոլեջներ, և նրա դասավանդման ոճը սկսեց զգալի ուշադրություն գրավել[6]։

Ամերիկյան քոլեջ Խմբագրել

1908 թվականին Ֆլեքսները հրատարակեց իր առաջին գիրքը՝ «Ամերիկյան քոլեջ»։ Քննադատելով ամերիկյան բարձրագույն կրթության շատ ասպեկտներ՝ նա մասնավորապես դատապարտեց համալսարանական դասախոսությունները՝ որպես ուսուցման մեթոդ։ Ըստ Ֆլեքսների, դասախոսությունները քոլեջներին թույլ են տվել «էժան և մեծ քանակությամբ սպասարկել մեծ թվով ուսանողների, ովքեր հակառակ դեպքում անկառավարելի կլինեին, և այդպիսով ուսուցչին ժամանակ տալ հետազոտության համար»։ Բացի այդ, Ֆլեքսները մտահոգված էր բակալավրիատի ուսումնական ծրագրի քաոսային վիճակով և համալսարանի հետազոտական մշակույթի ազդեցությամբ։ Ոչ մեկ չի նպաստել քոլեջի առաքելությանը՝ ընդհանուր առմամբ անհատին դիմելու համար։ Նա վախենում էր, որ «հետազոտությունը մեծապես յուրացրել է քոլեջի ռեսուրսները՝ փոխարինելով բարձր մասնագիտացված հետազոտությունների մեթոդներն ու հետաքրքրությունները քոլեջի դասավանդման ավելի մեծ առաջադրանքներով»[10]։

Նրա գիրքը գրավեց Քարնեգի հիմնադրամի նախագահ Հենրի Պրիտչեթթի ուշադրությունը, ով փնտրում էր մեկին, ով կգլխավորի մասնագիտական կրթության վերաբերյալ մի շարք ուսումնասիրություններ։ Գիրքը անընդհատ մեջբերում էր Պրիտչետին, երբ քննարկում էր կրթության բարեփոխումների վերաբերյալ տեսակետները, և նրանք շուտով պայմանավորվեցին հանդիպել Ջոնս Հոփկինսի համալսարանի այն ժամանակվա նախագահ Այրա Ռեմսենի միջոցով։ Չնայած Ֆլեքսների ոտքը երբեք ոտք չէր դնում բժշկական դպրոց, նա առաջինն էր, ում Պրիտչեթը ընտրեց ամերիկյան բժշկական կրթության ուսումնասիրությունը ղեկավարելու համար, և շուտով՝ 1908 թվականին, միացավ Քարնեգի հիմնադրամի հետազոտական անձնակազմին։ Ֆլեքսները առաջին մարդն էր, ում հետ նա հանդիպեց 1908 թվականին։ Չնայած Ֆլեքսներն ինքը բժիշկ չէր, Պրիտչեթը նրան ընտրեց գրելու ունակության և ավանդական կրթության հանդեպ արհամարհանքի համար[6]։

Ֆլեքսների զեկույցը Խմբագրել

1910 թվականին Ֆլեքսները հրապարակեց Ֆլեքսների զեկույցը, որը վերաբերում էր ամերիկյան բժշկական կրթության վիճակին և որը հանգեցրեց բժիշկների վերապատրաստման ոլորտում հեռահար բարեփոխումների։ Ֆլեքսների զեկույցը հանգեցրեց գյուղական բժշկական դպրոցների մեծ մասի և Միացյալ Նահանգների յոթ աֆրոամերիկյան բժշկական քոլեջներից հինգի փակմանը՝ հաշվի առնելով նրա հավատարմությունը մանրէաբանական տեսությանը, որում նա պնդում էր, որ համապատասխան վերապատրաստման և բուժման բացակայության դեպքում աֆրոամերիկացիներն ու աղքատները վտանգ են ներկայացնում միջին / բարձր դասի առողջության համար[11]։ Նրա դիրքորոշումը հետևյալն էր․

  Նեգր բժշկի պրակտիկան կսահմանափակվի իր սեփական ռասայով, որն իր հերթին ավելի լավ հոգ կտանի լավ նեգր բժիշկների մասին, քան աղքատ սպիտակամորթները։ Բայց նեգրի ֆիզիկական բարեկեցությունը միայն նեգրի համար չէ, որ կարևոր է։ Նրանցից տասը միլիոնն ապրում է վաթսուն միլիոն սպիտակամորթների հետ սերտ կապի մեջ։ Նեգրը ոչ միայն ինքն է տառապում անկիլոստոմիայից և տուբերկուլյոզից. նա նրանց մասին հայտնում է իր սպիտակ հարևաններին այնպես, ինչպես տգետ ու դժբախտ սպիտակը վարակում է նրան։ Ինքնապաշտպանությունը, ոչ պակաս, քան մարդկայնությունը, ծանրակշիռ խորհուրդներ է տալիս այս հարցում; անձնական շահը մարդասիրություն է[12]։  


Ճակատագրի հեգնանքով, դպրոցներից մեկը՝ Լուիսվիլի ազգային բժշկական քոլեջը, որը գտնվում էր Ֆլեքսների հայրենի քաղաքում։ Ի պատասխան զեկույցի, բարեփոխումների և նորացման գործընթացում հեռացրել են ավագ ուսուցիչներին[13]։

Ազդեցությունը Եվրոպայի վրա Խմբագրել

Շուտով Ֆլեքսները նմանատիպ ուսումնասիրություն կատարեց Եվրոպայում բժշկական կրթության վերաբերյալ[14]։ Ըստ Բոնների (2002), Ֆլեքսների աշխատանքը դարձել է «Եվրոպայում գրեթե նույնքան հայտնի, որքան Ամերիկայում»[6]։ Բոնները անհանգստանում էր, որ «հավատարմագրող խմբերի կողմից կոշտ ստանդարտների պարտադրումը բժշկական ուսումնական ծրագիրը վերածում է հրեշի», իսկ բժշկական ուսանողներն անցնում են այն՝ «քիչ ժամանակ ունենալով կանգ առնելու, կարդալու համար, աշխատեք կամ մտածեք»։ Բոները (2002) ֆլեքսներին անվանում է «ամենախիստ քննադատը և լավագույն ընկերը, որը երբևէ ունեցել է ամերիկյան բժշկությունը»[6]։

Լինքոլնի նոր դպրոց Խմբագրել

1912-1925 թվականներին Ֆլեքսները եղել է Ռոքֆելլեր հիմնադրամի ընդհանուր կրթության խորհրդի անդամ, իսկ 1917 թվականից հետո եղել է նրա քարտուղարը։ Խորհրդի օգնությամբ նա հիմնեց մեկ այլ փորձարարական դպրոց՝ Լինքոլնի դպրոցը, որը բացվեց 1917 թվականին՝ Կոլումբիայի համալսարանի ուսուցիչների քոլեջի պրոֆեսորադասախոսական կազմի հետ համագործակցությամբ։

Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտ Խմբագրել

 
ձախից աջ ՝ Ալբերտ Այնշտեյնը, Աբրահամ Ֆլեքսները, Ջոն Ռ.Հարդինը և Հերբերտ Մաասը Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտում, 1939 թվական մայիսի 22-ին:

Լուի Բամբերգերը՝ Bambergers Շեղատառ տեքստունիվերմագի հարստության ժառանգը, ձեռնամուխ եղավ Նյու Ջերսի նահանգի Նյուարկ քաղաքում բժշկական դպրոց հիմնելուն, որը նախապատվությունը տալիս էր հրեա դիմորդներին՝ փորձելով պայքարել այդ ժամանակ բժշկական մասնագիտության մեջ հրեաների դեմ սանձարձակ նախապաշարմունքների դեմ։ Ֆլեքսները նրանց տեղեկացրեց, որ ուսումնական հիվանդանոցը և այլ ֆակուլտետները հաջող դպրոց են պահանջում։ Մի քանի ամիս անց՝ 1930 թվականի հունիսին, նա համոզեց Բամբերգեր եղբայրներին ու քույրերին և նրանց ներկայացուցիչներին, որ փոխարենը ֆինանսավորեն Հեռանկարային հետազոտությունների ինստիտուտի ստեղծումը[9]։

Ինստիտուտը ղեկավարում էր Ֆլեքսները 1930-1939 թվականներին, և այնտեղ աշխատում էին հայտնի դասախոսներ, այդ թվում՝ Կուրտ Գյոդելը և Ջոն ֆոն Նոյմանը։

Այնտեղ գտնվելու ընթացքում Ֆլեքսները օգնեց ներգրավել շատ եվրոպացի գիտնականների, ովքեր, հավանաբար, հետապնդվելու էին աճող նացիստական կառավարության կողմից։ Սա ներառում էր Ալբերտ Այնշտեյնը, ով ինստիտուտ էր ժամանել 1933 թվականին Ֆլեքսների ղեկավարությամբ[15]։

Ժառանգություն Խմբագրել

  • Ֆլեքսների զեկույցը և կրթության ոլորտում նրա աշխատանքը տևական ազդեցություն ունեցան բժշկական և բարձրագույն կրթության վրա։ Ֆլեքսների զեկույցի հատուկ հետևանքները ամերիկյան և կանադական բժշկության վրա ներառում են․
    • Բժշկի աշխատանքի միջին որակը զգալիորեն աճել է[16]
    • Բժշկությունը դարձել է եկամտաբեր և հարգված մասնագիտություն
    • Բժիշկը պետք է կրթություն ստանա առնվազն վեց տարի, գերադասելի է ութ տարի հետբուհական կրթություն, սովորաբար համալսարանական միջավայրում
    • Բժշկական կրթությունը հիմնված է հետազոտության վրա, հատկապես մարդու ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի ոլորտում
    • Բժշկական հետազոտություններն իրականացվում են նույն արձանագրություններով, ինչ գիտական հետազոտությունները[11]
    • Պետական կառավարությունը պետք է հաստատի ցանկացած բժշկական դպրոցի հիմնադրումը, Իսկ բժշկական դպրոցները ենթակա են պետական կարգավորման
    • Ամերիկյան բժշկական ասոցիացիայի պետական գրասենյակները վերահսկում են յուրաքանչյուր նահանգի բոլոր սովորական բժշկական դպրոցները
  • Առաջատար հետազոտությունների ինստիտուտը, որի հիմնադիրներից մեկը Ֆլեքսներն է, ավելի քան 80 տարի արժեքավոր հետազոտություններ է իրականացնում՝ փորձելով հասկանալ ֆիզիկական աշխարհի և մարդկության բարդությունները

Անդրադարձ Խմբագրել

  • Ամերիկյան բժշկական քոլեջների ասոցիացիան սահմանել է Աբրահամ Ֆլեքսների բժշկական կրթության գերազանցության մրցանակը՝ ամեն տարի նշելու այն մարդկանց, ովքեր նշանակալի ներդրում են ունեցել ամերիկյան բժշկական կրթության մեջ[17] է։ 2020 թվականին «ռասիստական և սեքսիստական հրապարակումների լույսի ներքո» AAMC-ն վերանվանեց մրցանակը՝ հեռացնելով Ֆլեքսների անունը[18]։
  • Կենտուկիի համալսարանի բժշկական քոլեջը ստացել է բժշկական մանկավարժների Ակադեմիայի մրցանակ բժշկական կրթության ոլորտում գերազանցության համար, որը նախկինում կոչվում էր Աբրահամ Ֆլեքսների մրցանակ վեց անվանակարգերում գերազանցության համար․
    • Կրթական առաջնորդություն և կառավարում
    • Դասավանդման կամ մենթորության մեջ ակնառու ներդրում
    • Կրթական նորարարություն և ուսումնական ծրագրերի մշակում
    • Կրթական գնահատում և հետազոտություն
    • Դասախոսական կազմի զարգացումը կրթության ոլորտում[19]
  • Լուիսվիլի ավագ խորհրդի կողմից 1978 թվականի նոյեմբերին՝ Լուիսվիլի հիվանդանոցային շրջանի կենտրոնում գտնվող փողոցը անվանվել է Ֆլեքսների անունով։

Մատենագրություն Խմբագրել

Ծանոթագրություններ Խմբագրել

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Czech National Authority Database
  3. 3,0 3,1 3,2 Base biographique (ֆր.)
  4. https://www.ias.edu/scholars/flexner
  5. 5,0 5,1 Brown E. Richard (1980)։ Rockefeller Medicine Men: Medicine and Capitalism in America։ Berkeley and Los Angeles, CA: University of California Press Ltd.։ էջեր 135–159։ ISBN 978-0520042698 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 Bonner Thomas Neville (February 1998)։ «Searching for Abraham Flexner»։ Academic Medicine 73 (2): 164։ PMID 9484189։ doi:10.1097/00001888-199802000-00014 
  7. Abraham Flexner: An Autobiography, New York: SImon and Schuster, 1960, pp. 2–4.
  8. «Abraham Flexner Papers – A Finding Aid to the Collection in the Library of Congress»։ Library of Congress։ April 2010։ էջ 4։ Վերցված է February 22, 2017 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 «Abraham Flexner»։ Institute for Advanced Study։ Արխիվացված է օրիգինալից October 12, 2009-ին 
  10. Abraham Flexner, The American College, New York: The Century Company, 1908, pp. 215–216
  11. 11,0 11,1 Beck Andrew H. (May 5, 2004)։ «The Flexner report and the standardization of American medical education»։ JAMA 291 (17): 2139–2140։ PMID 15126445։ doi:10.1001/jama.291.17.2139։ Վերցված է November 24, 2012 
  12. Black Physicians and Black Hospitals։ էջ 24։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-10-02-ին 
  13. «The Life of John Wishart (1850–1926): Study of an Academic Surgical Career Prior to the Flexner Report»։ World Journal of Surgery 36 (3): 684–648։ March 2012։ PMC 3279636։ PMID 22270978։ doi:10.1007/s00268-011-1407-x 
  14. «T-Space at The University of Toronto Libraries: Medical education in Europe; a report to the Carnegie foundation for the advancement of teaching (1912)»։ Tspace.library.utoronto.ca։ Վերցված է November 24, 2012 
  15. «Abraham Flexner»։ Encyclopædia Britannica։ Encyclopædia Britannica, Inc 
  16. Barzansky Barbara, Gevitz, Norman (1992)։ Beyond Flexner: Medical Education in the Twentieth Century (1. publ. ed.)։ New York: Greenwood Press։ ISBN 978-0313259845 
  17. «Association of American Medical Colleges» 
  18. «AAMC renames prestigious Abraham Flexner award in light of racist and sexist writings» 
  19. «Academy of Medical Educator Excellence in Medical Education Award»։ meded.med.uky.edu։ Արխիվացված է օրիգինալից October 24, 2020-ին։ Վերցված է July 23, 2021