Թրիլլեր (անգլ.՝ thrill «թրթիռ, հուզմունք» բառերից), գրականության և ֆիլմի ստեղծագործական ժանր, որը ընթերցողի կամ հանդիսատեսի մոտ առաջացնում է անհանգիստ սպասում, լարվածություն, վախ։Ժանրը չունի հստակ սահմաններ։Թրիլլերի տարրեր կան բազմաթիվ այլ ժանրերի ստեղծագործություններում։Կինեմատոգրաֆում թրիլլեր ժանրի ֆիլմերը հաճախ դասում են դետեկտիվ, լրտեսական, սարսափ և արկածային ժանրերի ֆիլմերի,ինչպես նաև որոշ գանգստերական ժանրի ֆիլմերի դասին։

Դրվագ "Անվտանգությունը ամենից ցածր է" ֆիլմից (1923թ)։

ՍահմանումԽմբագրել

Թրիլերները լինում են՝դատական, լրտեսական, դետեկտիվ, արկածային, բժշկական, ոստիկանական, ռոմանտիկ, պատմական, քաղաքական, կորպորատիվ, կրոնական,առեղծվածային (առեղծվածային), գիտաֆանտաստիկ,պատերազմային թեմաներրի։ Կաղապար:ЦитатаԸստ Ռոսս Մաքդոնալդի սահմանման դետեկտիվ ժանրի ֆիլմում գործողությունները շարժվում են ժամանակով հետ,դեպի բացահայտում,առաջ՝ դեպի աղետ։Միշտ չէ որ կարելի է հեշտությամբ տարանջատել այդ ժանրերը,և մեկը հաճախ պարունակում է մյուսի տարրերը։Ըստ Դեյվ Կերայի, թրիլլերը հանդիսանում է առավելապես ամերիկյան ժանր է[1]։

link=|alt=«|30x30փքս Ամերիկյան ֆիլմին հատուկ են անմիջականությունը և  ուժի ազդեցությունը, որոնք հազվադեպ են հանդիպում եվրոպականում․կյանքի ֆիզիկական եւ էմոցիոնալ սահմանների շոշափումը և դրա ճակատագրական գրավիչ ուժի գիտակցումը։ Ռոսս Մաքդոնալդ link=|alt=»|30x30փքս

Վլադիմիր Նաբոկովը նշել է, որ չնայած ըստ ժանրի օրենքների բարին պետք է հաղթի,իսկ նենգ չարագործը պետք է պատժվի։Ընթերցողին հատուկ  է հոգու ներսում թաքցնել այն հույսը,որ «ռոմանտիկ չարագործը կմնա անպատիժ,իսկ բթավուն բարեգործը երբեք չի "ստանա" քմահաճ աղջկան» [2]։

Թրիլլերի պատմությունը Խմբագրել

Կինոարվեստում թրիլլերի վառ օրինակներ XX դարի 1-ին կեսին ստեղծել են Ալֆրեդ Հիչքոկը և Ֆրից Լանգը ("Լրտեսներ", 1928թ; "Քաղաքը փնտրում է մարդասպանին", 1931թ),ով 1936 թվականից աշխատել է Հոլիվուդում("Կինը պատուհանում", 1944 և այլն)։

Հիչքոկը հմտորեն օգտագործել է ֆիլմի տեխնիկան՝սյուժեի լարվածության ներմղման և հանդիսատեսի զգացմունքների կառավարման համար։ Նրա կինոնկարներն հատուկ են նուրբ սև հումոր և սյուժեի երկրորդային բնույթը`առանցքային դրվագների վիրտուոզ (մեծահմուտ) մշակման համար:Հիչքոկը մտցրել է ժանրի մեջ « McGuffin » հասկացությունը`պատճառ կամ պատրվակ գարծողությունի զարգացման համար (օրինակ,«Հյուսիս-արևմուտքով դեպի հյուսիս» ֆիլմում հորինված գործակալը)։

ՆշումներԽմբագրել

  1. Dave Kehr. When Movies Mattered: Reviews from a Transformative Decade. University of Chicago Press, 2011. ISBN 9780226429410. Pages 174-175.
  2. Набоков В. В. , лекция «Русские писатели, цензоры и читатели».